Anlamı
çok çabuk yer değiştiren bir şeyin durumunu anlatan bir söz:
'Sizin sevgili bir yerde durmaz, çat orada çat burada çat kapı arkasındadır.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Çat orada çat burada çat kapı arkasında, çok çabuk yer değiştiren bir şeyin durumunu anlatan bir sözdür. Çat, ani ve kısa bir sesi andırır; söz bu sesi üç kez yineleyerek bir şeyin bir anda bir yerde belirdiğini hissettirir. Yer değiştiren bir insan, bir hayvan ya da bir eşya olabilir: koşturan bir çocuk, bir kedi, elden ele dolaşan bir anahtar. Söz bir yerde bulunmayı değil, bir yerden ötekine geçişin hızını öne çıkarır. Son parçadaki kapı arkası, bu hareketin beklenmedik bir yere kadar uzandığını düşündürür. Konuşan, izlediği şeyin yerini kestiremediğini anlatır. Söz bir şaşkınlığın, bir sitemin ya da bir şakanın içinde geçebilir.
Örnek Cümleler
- Yeni yürümeye başlayan torunum çat orada çat burada çat kapı arkasında; peşinden yetişemiyoruz.
- Bahçedeki sincap çat orada çat burada çat kapı arkasındaydı, fotoğrafını bir türlü çekemedim.
- Taşınma günü telefonum çat orada çat burada çat kapı arkasındaydı; her aradığımda başka bir kolinin içinden çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle karşıdakinin sevgilisinden söz eder: o bir yerde durmaz, çat orada çat burada çat kapı arkasındadır. Kalıp burada bir insanın durmadan yer değiştirmesini anlatır. Bir yerde durmaz sözü kalıbın anlamını cümlenin içinde açıklar.
Cıva gibi, yerinde durmayan, ele avuca sığmayan, çok hareketli birini niteler; bir kişinin özelliğini anlatır. Çat orada çat burada ise o hareketin bir sahnesini betimler: bir şey bir oradadır, bir burada. Biri bir niteliği, öteki bir görüntüyü anlatır.
Bu atasözü, sürekli iş değiştiren birinin başarı kazanamayacağını söyler; söz bir iş hayatı hakkındadır. Çat orada çat burada ise yer değiştirmenin hızını anlatır ve bir yargı bildirmez. İki söz durmadan yer değiştirmeyi anar, ama biri sonuca, öteki harekete bakar.