Anlamı
çok çabuk yer değiştiren bir şeyin durumunu anlatan bir söz:
'Sizin sevgili bir yerde durmaz, çat orada çat burada çat kapı arkasındadır.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir şeyin ya da bir kimsenin yerinde durmamasını, sürekli bir yerden bir yere sıçramasını anlatır. Söylenişindeki tekrar, hareketin hızını ve düzensizliğini kulağa taşır. Bu yüzden yaramaz çocuklar, ele avuca sığmayan tipler ya da sürekli el değiştiren şeyler için çok uygundur. Deyimin etkisi, kararsız ve huzursuz hareketi canlı biçimde duyurmasından gelir. Ortada sakin bir dolaşma değil, durmaksızın savrulma vardır. Bu da söze hafif mizahi ama aynı zamanda yorucu bir hava katar. Deyim, hareketin kendisinden çok onun bitmeyen ve düzensiz oluşunu öne çıkarır. Bu yüzden dinleyene hem canlı hem de yıpratıcı bir tablo sunar. Yerinde durmayan hâlin yarattığı yorgunluk da ifadenin içindedir.
Örnek Cümleler
- Bu çocuk ders boyunca çat orada çat burada çat kapı arkasında dolaşıp durdu.
- Kediyi bir türlü bulamadık; hayvan resmen çat orada çat burada çat kapı arkasında geziyordu.
- Sizin ufaklık öyle hareketli ki evde bir dakika bile çat orada çat burada çat kapı arkasında olmadan durmuyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tekrarlı yapısı, yer değiştirme hızını ve düzensizliğini kulağa taşıdığı için önemlidir. Deyimin etkisi, kararsız ve huzursuz hareketi canlı biçimde duyurmasından gelir.
Yerinde durmayan çocuklar, huzursuz kimseler ya da sürekli el değiştiren şeyler için söylenir. Bu yüzden yaramaz çocuklar, ele avuca sığmayan tipler ya da sürekli el değiştiren şeyler için çok uygundur.
Çoğu zaman hafif mizahi ve takılmalı bir tondadır; ama yorgunluk ve bıkkınlık da taşıyabilir. Bu da söze hafif mizahi ama aynı zamanda yorucu bir hava katar.