Deyim

Cebellezi Etmek Ne Demek?

Anlamı

cebine indirmek:
'Dalsın içeri de el âlemin kirazını, şeftalisini cebellezi mi etsin?' -N. Hikmet.

Detaylı Açıklama

Cebellezi etmek, cebine indirmek anlamına gelir: hakkı olmadığı hâlde bir şeyi kendine mal etmek. Kalıp bir alma eylemini anlatır; alınan şey sahibinin izni olmadan, el altından alınır. Alınan şey yalnız para değildir; bir eşya, bir yiyecek, bir hak da cebellezi edilebilir. Kalıp el koymanın yolunu söylemez; bir hırsızlık da olabilir, bir hesaptan para çekmek de, bir emanete el uzatmak da. Cebellezi eden kişi aldığını cebine, kesesine ya da kendi hesabına geçirmiş sayılır. Söz bir suçlamanın, bir şakanın ya da bir dedikodunun içinde geçebilir. Alınan şeyin değeri kalıpta belirtilmez; bir avuç meyve de, büyük bir para da olabilir. Konuşan, el konulan şeyin gerçek sahibini de cümlede anabilir.

Örnek Cümleler

  1. Derneğin bağış kutusundaki parayı cebellezi eden sayman, yıl sonu hesaplarında yakalandı.
  2. Pazarda tezgâhtan bir avuç kirazı cebellezi eden çocuk, satıcının bağırmasıyla koşarak kaçtı.
  3. Şirketin çalışanların yemeği için ayırdığı parayı cebellezi eden müdür yardımcısı, denetimde hesabı veremedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümlede söz konusu olan, el âlemin kirazı ve şeftalisidir. Konuşan, birinin içeri dalıp bu meyveleri cebellezi edip etmeyeceğini sorar. Kalıp burada para için değil, bir yiyecek için kullanılmıştır.

Gelberi etmek de aşırmak, çalmak, kendine mal etmek demektir ve argoya aittir. Cebellezi etmek ise cebine indirmek anlamını taşır. İki kalıp başkasının malını el altından almakta birleşir.

Bu atasözü, gizlenemeyecek kadar büyük bir yolsuzluk yapanın sorumluluktan kurtulma yollarını önceden düşündüğünü söyler. Cebellezi eden kişi de başkasının olanı alır. Atasözü büyük bir yolsuzluğun hesabını anlatır; kalıp küçük ya da büyük her el koyma için söylenebilir.