Deyim

Cebine İndirmek (atmak) Ne Demek?

Anlamı

hakkı olmadığı hâlde parayı kendine mal etmek.

Detaylı Açıklama

Cebine indirmek, hakkı olmadığı hâlde parayı kendine mal etmektir. Kalıp atmak fiiliyle de kurulur: cebine atmak. Para bir kasadan, bir hesaptan, bir yardım kampanyasından ya da bir ortaklığın kazancından alınabilir. Kişi bu parayı kendi cebine koymuş gibi anlatılır; para artık sahibinin değil, onu alanındır. Kalıp paranın gizlice mi, açıkça mı alındığını söylemez. Bir görevli, bir ortak, bir yönetici ya da bir aracı bu kalıbın konusu olabilir. Söz bir suçlama olarak duyulabilir: bütçeden ayrılan parayı cebine indirdiler. Cebellezi etmek de bu anlamda kullanılır. Kalıp el koymanın bir kez mi, sürekli mi yapıldığını belirtmez. Paranın kime ait olduğu cümlede belirtilebilir: devletin, derneğin, ortağın parası.

Örnek Cümleler

  1. Köy yolunun yapımına ayrılan parayı cebine indiren muhtar, yolun yarısını bile yaptırmadı.
  2. Mirastan kardeşlerine düşen parayı cebine atan ağabey, yıllarca aileyle görüşmedi.
  3. Öğrencilerden toplanan gezi ücretini cebine indiren rehber, otobüs firmasına ödemeyi yapmadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Boynuna geçirmek, bir şeyi kendine mal etmek, zimmetine geçirmektir; alınan şey para olmak zorunda değildir. Cebine indirmekte ise el konulan şey paradır. İki kalıp başkasına ait olanı kendine mal etmekte birleşir.

Üstüne oturmak da hakkı yokken bir şeyi kendine mal etmektir; teklifsiz konuşmaya ait bir söyleyiştir. Kalıpta alınan şey bir mal, bir yer ya da bir hak olabilir. Cebine indirmek ise el konulan şeyin para olduğunu belirtir.

Bu atasözü, devlete hıyanet etmeyi sanat hâline getirenlerin bakışını aktarır: onlara göre devletin malı tükenmez, ondan aşırmayan da budaladır. Kamu parasını cebine indiren biri bu bakışın sahibi olabilir. Atasözü böyle bir anlayışı dile getirir; kalıp ise el koymanın kendisini anlatır.