Anlamı
tavır takınmak:
'Benimle yalnız kalınca yine bir nöbet ağlayıp sızlayacaklarını hissettiğim için çatkın bir çehre almıştım.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, belli bir tavır takınmak, yüzüne ve duruşuna belirgin bir ifade yerleştirmek anlamında kullanılır. Buradaki tavır geçici olabilir; kişi bulunduğu duruma göre sert, soğuk, mesafeli ya da ciddi bir çehre alır. Bu yüzden duygunun yüz ve beden üzerinden görünür olduğu anlatımlarda çok uygundur. Deyimin etkisi, iç durumun dışarıdan fark edilen bir görünüşe dönüşmesini anlatmasından gelir. İnsan sadece hissediyor değildir; o his yüzünde okunur hâle gelmiştir. Böylece ruh hâli görünüşe bağlanır. Deyim, dış görünüşün çoğu zaman söze ihtiyaç duymadan mesaj verdiğini de hatırlatır. Yüz, burada başlı başına bir anlatım alanına dönüşür. Tavrın bilinçli biçimde kurulması da ifadenin önemli bir yönüdür. Bu yüzden yalnız duygu değil, duruş da anlatılır.
Örnek Cümleler
- Son olaylardan sonra adam resmen çehre aldı.
- Dediklerini duysan sen de çehre aldı dersin.
- Olanları görünce resmen çehre aldı, ne yapsın.
Kökeni ve Hikayesi
Çehre sözcüğü Farsça kökenli olup yüz, görünüş anlamıyla Türkçede uzun zamandır kullanılmaktadır. Deyim, insanın yüzüne ve tavrına aldığı ifade üzerinden kalıplaşmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız yüzü değil, genel duruşu ve tavrı da kapsar. Kişinin bütünüyle aldığı havayı anlatır.
Ciddiyet, öfke, soğukluk, mesafe, mahcubiyet ya da kararlılık gibi duygularla birlikte kullanılabilir. Bu deyim, belli bir tavır takınmak, yüzüne ve duruşuna belirgin bir ifade yerleştirmek anlamında kullanılır.
İçteki duyguyu dış görünüşte okunur hâle getirmesinden gelir. Bu yüzden sahne duygusu kuvvetlidir. Yüz, burada başlı başına bir anlatım alanına dönüşür.