Deyim

Çehre Etmek Ne Demek?

Anlamı

surat etmek:
'Bir şeyim yok, asabım bozuk diye cevap veriyor, çehre ediyordu.' -R. H. Karay.

Detaylı Açıklama

Çehre etmek, surat etmektir. Surat etmek de birine karşı küskün durmak, asık yüzlü olmak anlamına gelir. Kalıpta yüzün aldığı somurtkan görünüş, kişinin bir şeye kırıldığını ya da bir şeyden hoşnut olmadığını dışa vurur. Küskünlük bir kişiye yönelir: kişi kocasına, ev arkadaşına ya da patronuna çehre edebilir. Bir sofrada, bir yolculukta ya da bir misafirlikte çehre eden kişi ortamın havasını da etkileyebilir. Kalıp anlatıda bir kişinin davranışını betimlerken de, bir sitemin içinde de geçebilir: bana neden çehre ediyorsun? Dargınlık bir akşamlık da olabilir, günlerce de sürebilir. Çehre eden kişi sorulunca derdini söylemeyebilir; yüz, sözün yerini tutar. Kalıbın öznesi yüzünü asan kişidir.

Örnek Cümleler

  1. Kocası doğum gününü unuttuğu için kadın bütün akşam ona çehre etti, sofrada tek kelime konuşmadı.
  2. Zam alamayan muhasebeci haftalarca müdürüne çehre etti, toplantılarda yüzüne bile bakmadı.
  3. Bayram ziyaretine götürülmek istemeyen çocuk, yol boyunca arka koltukta annesine çehre etti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Karay'ın cümlesinde kişi, sorulunca 'Bir şeyim yok, asabım bozuk' diye cevap verir. Cümlede çehre etmek, kişinin verdiği bu cevapla aynı anda süren bir davranış olarak anlatılır. Kişinin neye kırıldığı tanıkta açıklanmaz.

Surat asmak, kaşları çatıp yüze dargın bir anlam vermektir. Çehre etmekte bu yüz bir kişiye yönelir; kişi o kişiye karşı dargın durur. Biri yüzün aldığı biçimi, öteki o yüzle birine karşı takınılan dargınlığı öne çıkarır.

Çehre, yüz ve surat anlamına gelir. Kalıpta yüz, kişinin iç durumunu gösteren bir ayna gibi kullanılır. Çehre etmek, yüzü küskünlüğü gösterecek biçime sokmak ve karşıdakine öyle görünmektir.