Deyim

Çeki Taşı gibi Ne Demek?

Anlamı

ağır ve kımıldamaz.

Detaylı Açıklama

Çeki taşı gibi, ağır ve kımıldamaz olanı niteleyen bir benzetmedir. Söz bir eşyayı da, bir kişiyi de niteleyebilir. Ağır bir sandık, bir dolap, bir çuval ya da bir makine parçası bu kalıpla anlatılabilir. Kişi için kullanıldığında yerinden kalkmayan, hareketsiz oturan ya da ağır davranan biri anlatılır. Kalıpta iki nitelik birlikte bulunur: ağırlık ve kımıldamazlık. Kımıldamazlık, bir şeyin itilse de çekilse de yerinden oynamamasıdır. Uyuyan, hasta ya da yorgun birinin hareketsizliği de bu benzetmeyle dile gelebilir. Söz bir yakınmanın içinde geçebilir: taşıyıcılar dolabı merdivenden bir türlü çıkaramadı. Benzetmenin karşıtı hafiflik ve kıpırtıdır; tüy gibi ya da cıva gibi kalıpları bu yanı anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Çeki taşı gibi ağır olan meşe sandığı dört kişi zorlukla kamyona yükleyebildi.
  2. Ateşler içinde yatan çocuk, çeki taşı gibi yatağa gömülmüş, gözlerini bile açmıyordu.
  3. Bütün gün koltuktan kalkmayan ağabeyi çeki taşı gibi oturuyor, kimse onu yerinden oynatamıyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çeki, eskiden odun gibi ağır yükleri tartmakta kullanılan bir ağırlık birimidir; çeki taşı da bu tartıda kullanılan ağır taştır. Benzetme böyle bir taşın ağırlığını ve yerinden kolay oynamamasını başka bir nesneye ya da insana aktarır.

Gâvur ölüsü gibi de çok ağır ve hantal olanı anlatır. Çeki taşı gibi ise ağırlığın yanında kımıldamazlığı öne çıkarır. İki kalıp ağır bir yükü ya da hantal bir kişiyi anlatırken yan yana kullanılabilir.

Atasözü de ağır bir taşın yerinden oynamamasını görüntü olarak kullanır ama anlamı ağırbaşlı insanın kimsenin oyuncağı olmamasıdır. Çeki taşı gibi ise ağırlığı ve kımıldamazlığı doğrudan nitelik olarak verir. Ortak görüntü, iki sözde farklı bir anlama hizmet eder.