Anlamı
manevi baskı altına almak:
'Böyle sabit bir görüş tarzı, fikir ve hayali bir cendereye sokmak demektir.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişiyi ağır baskı altına almak, hareket alanını daraltmak ve onu manen sıkıştırmak anlamında kullanılır. Buradaki baskı çoğu zaman fiziksel değil, psikolojik, toplumsal ya da düşünsel bir kuşatmadır. İnsan kendini rahatça davranamaz, savunamaz ya da nefes alamaz hisseder. Bu nedenle aile baskısı, siyasi baskı, iş çevresi baskısı ya da katı düşünce kalıpları için uygundur. Deyimin gücü, baskıyı soyut anlatmak yerine somut bir sıkışma görüntüsüyle vermesinden gelir. Kişinin manevî hareket alanı neredeyse kapanmıştır. Söz bunu kısa ama ağır biçimde hissettirir. Kaçışsızlık duygusu burada özellikle önemlidir. Yalnız zorlanmayı değil, çıkış yollarının daraldığı baskı düzenini de anlatır. İnsan kendi iradesini kullanmakta zorlandığı için söz daha da ağırlaşır.
Örnek Cümleler
- Komşular bu duruma "cendereye sokmak" deyip geçti.
- Sınıf arkadaşım sınavdan sonra "cendereye sokmak" dedi.
- Annem telefonda "cendereye sokmak" diye yakındı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sıkışmışlık görüntüsünü zihinsel ve duygusal alanlara taşır. Böylece görünmeyen baskıyı görünür kılar. Buradaki baskı çoğu zaman fiziksel değil, psikolojik, toplumsal ya da düşünsel bir kuşatmadır.
Aile baskısı, iş stresi, ideolojik kuşatma ve toplumsal sıkışma anlatılarında daha etkili durur. İnsan kendi iradesini kullanmakta zorlandığı için söz daha da ağırlaşır.
Bunalmışlık ve hareket alanının daralmasıdır. Kişi çıkış yolu bulmakta zorlanır. Kaçışsızlık duygusu burada özellikle önemlidir.