Anlamı
bir kimsenin üzerindeki baskıyı arttırmak.
Detaylı Açıklama
Gemini kısmak, bir kişinin üzerindeki baskıyı artırmak, onu daha sıkı denetlemek ya da hareket alanını daraltmak anlamına gelir. Deyim, atın geminin sıkılması üzerinden kurulmuştur; yani yön verme aracı daha sert uygulanır. Bu yüzden sözün içinde hem denetim hem baskı hem de iradeyi sınırlama duygusu vardır. Birine daha sert davranılacağı, toleransın azaltılacağı ya da kaçış alanının kapatılacağı durumlarda kullanılır. Bu yönüyle aile, eğitim, iş ve yönetim ilişkilerinde karşılık bulur. Kısacası gemini kısmak, serbestliği azaltan ve baskıyı artıran müdahaleyi kısa ama etkili biçimde anlatan bir deyimdir. Böylece deyim, serbestliği azaltan her sert müdahaleyi, somut bir kontrol hareketi üzerinden kolayca anlatabilir. Bu sertlik, deyimin otorite çağrışımını daha da kuvvetlendirir.
Örnek Cümleler
- Patron son hatadan sonra herkesin gemini kısmak niyetindeydi belli ki.
- Çocuğun iyice şımardığını görünce babası gemini kısmak gerektiğini açıkça söyledi.
- Yönetim harcamalarda şirketin gemini kısmak yoluna gitmek zorunda kaldı sonunda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü “kısmak” fiili hareket alanını daraltmayı anlatır. Deyim bu yüzden yalnız düzen vermeyi değil, aynı zamanda sertleşen kontrol ve baskı duygusunu da taşır. Bu yüzden deyim, baskı dozunun arttığı durumlarda çok yerinde durur.
Aile içinde, okulda, iş yönetiminde ve mali denetim konuşmalarında daha sık duyulur. Çünkü bu alanlarda davranışı sınırlandırma ve sıkı denetim ihtiyacı öne çıkar. Bu yüzden deyim, baskı dozunun arttığı durumlarda çok yerinde durur.
Gem vurmak daha doğrudan susturma ve anlık bastırma duygusu verir. Gemini kısmak ise baskının derecesini artırma ve kişiyi daha dar bir denetime alma sürecini anlatır.