Anlamı
karşı tarafa anlatabilmek veya kabul etmesini sağlamak için bir konu üzerinde uzun uzun konuşmak:
'Feti Bey'in boşu boşuna çene patlatmayacağı herkesçe bilinirdi.' -K. Korcan.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, karşı tarafı ikna etmek, anlamasını sağlamak ya da bir konuyu kabul ettirmek için uzun uzun konuşmak anlamında kullanılır. Yalnız gevezelik değil, yorucu bir anlatma çabası vardır. Kişi sözü uzatır çünkü karşısındaki kolay anlamıyor ya da ikna olmuyordur. Deyimin etkisi, konuşmanın emek ve yorgunluk yönünü öne çıkarmasından gelir. Ağız çalıştıkça sanki çene yorulup patlayacakmış gibi hissedilir. Bu yüzden inatçı insanlarla, zor konularla ve bitmeyen açıklamalarla ilgili sahnelerde çok doğal durur. Burada asıl öne çıkan şey, anlatanın sabrıdır. Çünkü söz yalnız uzamamış, karşılığında alınan direnç yüzünden iyice yorucu hâle gelmiştir. Deyim, boş gevezelikten çok, sonuç almak için çırpınan ama zorlanan konuşmayı anlatır.
Örnek Cümleler
- Patronun dediklerini duyunca çene patlattı.
- Olanları görünce resmen çene patlattı, ne yapsın.
- Dediklerini duysan sen de çene patlattı dersin.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü amaç boş konuşmak değil, anlatmak ya da ikna etmektir. Yorgunluk bu çabanın sonucudur. Deyim, boş gevezelikten çok, sonuç almak için çırpınan ama zorlanan konuşmayı anlatır.
İnatçı, anlamakta zorlanan ya da ikna olması güç kişilerle ilgili sık kullanılır. Bu yüzden inatçı insanlarla, zor konularla ve bitmeyen açıklamalarla ilgili sahnelerde çok doğal durur.
Zihinsel ve sözlü emek yorgunluğu vardır. İnsan konuşmaktan tükenmiş gibi hisseder. Deyimin etkisi, konuşmanın emek ve yorgunluk yönünü öne çıkarmasından gelir.