Anlamı
boşuna söyleyip durmak.
Detaylı Açıklama
Çene yormak, boşuna söyleyip durmaktır. Konuşan bir şeyi tekrar tekrar söyler ama sözü dinlenmez ya da bir sonuç vermez. Dinlemeyen bir çocuk, bir eş, bir çalışan, bir öğrenci ya da bir yönetici olabilir. Kimse dinlemeyince konuşan yakınır: boşuna çene yoruyorum. Olumsuz kuruluşu bir vazgeçişi de bildirebilir: artık çene yormayacağım. Bir öğüdün içinde de duyulabilir: ona boşuna çene yorma, nasılsa dinlemez. Söylenen bir uyarı, bir öğüt, bir istek, bir hatırlatma ya da bir açıklama olabilir. Kalıbın öznesi konuşan, söyleyen kişidir; karşısındaki ise söyleneni duymazdan gelen ya da anlamayan biridir. Söz bir anne babanın, bir öğretmenin, bir yöneticinin ya da bir ustanın ağzından çıkabilir.
Örnek Cümleler
- Oğluna yıllarca sigarayı bırakması için çene yoran anne, sonunda konuyu hiç açmamaya karar verdi.
- Müdür, toplantı saatine uyulmasını her hafta hatırlatıp çene yorsa da çalışanlar yine geç kaldı.
- Komşulara çöplerin ayrıştırılması gerektiğini anlatan yönetici, kimsenin uymadığını görünce boşuna çene yorduğunu anladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yormak, burada konuşanın kendi çenesini yorması, emek harcaması anlamındadır. Kalıp bu emeğin karşılıksız kaldığını anlatır; söz dinlenmez, sonuç alınmaz. Böylece boşa harcanan bir konuşma, konuşanı yoran bir iş gibi gösterilir.
Çene patlatmakta amaç karşıdakini ikna etmektir ve konuşma uzun sürer; sonuç alınabilir. Çene yormakta ise konuşmanın boşa gittiği kalıbın anlamındadır. Aynı çaba, sonuç vermediği anlaşıldığında çene yormak diye anılabilir.
Atasözü, gem almayan bir atın sonunun yakın olduğunu söyleyerek hırçın ve dik başlı kişinin zarar göreceğini anlatır. Çene yorulan karşıdaki de böyle biri olabilir. Kalıp konuşanın boşa giden emeğini, atasözü ise dinlemeyenin varacağı sonucu öne çıkarır.