Anlamı
yerli yersiz konuşup gevezelik etmek.
Detaylı Açıklama
Çenesi düşmek, yerli yersiz konuşup gevezelik etmektir. Kalıbın iki yanı vardır: çok konuşmak ve konuşmanın yerini, zamanını gözetmemek. Çenesi düşen biri sözü bir toplantıda, bir taziyede, bir iş görüşmesinde ya da bir otobüs yolculuğunda uzatabilir. Söyledikleri konuyla ilgisiz olabilir, karşısındakini rahatsız edebilir ya da gizli kalması gereken bir şeyi ortaya dökebilir. Kalıp bir huyu da anlatabilir, belli bir anı da: o çenesi düşük biridir, o gün çenesi düşmüştü. Sıfat olarak da kullanılır: çenesi düşük bir komşu. Söz bir yakınma, bir alay ya da bir uyarı taşıyabilir. Kişi kendi hâlini de böyle anlatabilir: yine çenem düştü, kusura bakmayın. Yalnızlık, heyecan ya da yorgunluk konuşmayı uzatabilir; kalıp sebebi söylemez. Dinleyen bu konuşmadan sıkılabilir, kimi zaman da eğlenebilir.
Örnek Cümleler
- Taziyeye gelen komşunun çenesi düşmüştü; ölen adamın borçlarından bile söz etmeye başladı.
- Çenesi düşük kuaför, müşterisinin saçını keserken yarım saat boyunca bütün mahallenin dedikodusunu anlattı.
- Mülakatta çenesi düşen aday, sorulmadığı hâlde eski iş yerindeki kavgaları bir bir anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Düşen çene, ağzın açık kaldığı, durmadan açılıp kapandığı bir görüntüyü akla getirir. Kalıp, konuşmanın denetimini yitirmiş bir ağzı bu görüntüyle anlatır. Konuşan, ağzının ne zaman açılıp ne zaman kapanacağını artık kendisi belirlemiyor gibidir.
Dan dun konuşmak, yerli yersiz, ileri geri konuşmaktır; söylenenin ölçüsüzlüğü öne çıkar. Çenesi düşmekte buna gevezelik, yani çok konuşmak da eklenir. İki kalıp yersiz söz bakımından buluşur; çenesi düşen kişi konuşmanın uzunluğuyla da göze batar.
Bu söz, yersiz ve saçma sözler karşısında söylenir. Çenesi düşen birinin uzayıp giden konuşması da dinleyende böyle bir tepki uyandırabilir. Atasözü dinleyenin karşılığını, deyim konuşanın hâlini anlatır.