Deyim

Dan Dun Konuşmak (etmek) Ne Demek?

Anlamı

yerli yersiz, ileri geri konuşmak.

Detaylı Açıklama

Dan dun konuşmak, yerli yersiz, ileri geri konuşmaktır. Kalıbın etmek fiiliyle kurulan biçimi de vardır: dan dun etmek. Konuşan, sözünü yerine ve zamanına göre ayarlamaz; söylenmemesi gereken yerde söyler, ölçüyü kaçırır. Söz bir büyüğe, bir misafire, bir yöneticiye ya da bir topluluğa karşı kurulmuş olabilir. Kalıp konuşmanın içeriğini de, tonunu da kapsar: kırıcı bir laf, yersiz bir şaka, düşünülmeden verilmiş bir yargı. Dan dun sözleri ses yansımalı bir ikilemedir; anlam bu ikilemenin bütününden gelir. Kalıp bir eleştiri olarak söylenir: konuşanın davranışı uygun bulunmaz. Bir anne çocuğunu, bir patron çalışanını, bir arkadaş ötekini bu kalıpla uyarabilir: dan dun konuşma. Konuşanın bunu bilerek mi bilmeyerek mi yaptığı kalıpta belirtilmez.

Örnek Cümleler

  1. Nişan yemeğinde gelinin dayısı kızın eski nişanlısından söz ederek dan dun konuştu, sofrada buz gibi bir sessizlik oldu.
  2. Veli toplantısında öğretmenin sözünü kesip başka öğrencilerin notları hakkında dan dun konuşan baba, salondan çıkarıldı.
  3. İşe yeni başlayan stajyer, toplantıda genel müdürün kararları hakkında dan dun etti ve ertesi gün uyarı aldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dan ve dun, tek başına bir anlam taşımayan ses yansımalı sözcüklerdir. Kalıpta bir ikileme kurarlar ve konuşmanın düzensizliğini sesle duyururlar. Anlam ikilemenin tek tek sözcüklerinden değil, kalıbın bütününden gelir.

İleri geri konuşmak, yersiz ve gönül kıracak biçimde konuşmaktır. Dan dun konuşmanın tanımında da ileri geri konuşmak geçer. İleri geri konuşmanın tanımı gönül kırmayı açıkça anar; dan dun konuşmanın tanımı ise yerli yersizliği öne çıkarır.

Bu atasözü, çok konuşmanın doğru olmadığını söyler. Dan dun konuşan kişi ise yerini ve zamanını gözetmeden söz söyler. Atasözü az ve dinleyerek konuşmayı öğütler; deyim bu öğüde uymayan bir konuşma biçimini adlandırır.