Deyim

Çenesini Dağıtmak Ne Demek?

Anlamı

iyice dövmek.

Detaylı Açıklama

Çenesini dağıtmak, birini iyice dövmektir. Döven bir kavganın tarafı, öfkeli bir komşu, bir kabadayı ya da bir çete olabilir. Kalıp gerçek bir kavgayı anlatabileceği gibi bir tehdit olarak da söylenebilir: bir daha görürsem çeneni dağıtırım. Tehdit olarak söylendiğinde dayak henüz atılmamıştır; konuşan öfkesini ve gözdağını dile getirir. Kalıp bir haberde, bir tanık ifadesinde ya da bir kavga anlatısında geçebilir. Dayağın sebebi bir hakaret, bir borç, bir kıskançlık ya da bir anlık öfke olabilir. Söz sert bir söyleyiş taşır. Döven birden çok kişi de olabilir: çenesini dağıttılar. Dayağın ardından ne olduğu, kimin haklı çıktığı ya da işin karakola varıp varmadığı cümlenin devamında anlatılır. Kalıp dövülen kişinin uğradığı zararın derecesini ayrıca ölçmez; iyice dövülmüş olması yeter.

Örnek Cümleler

  1. Kahvede annesine hakaret eden adamın çenesini dağıtan şoför, gece karakolda ifade verdi.
  2. Mahallenin kabadayısı, borcunu ödemeyen esnafa bir hafta içinde ödemezse çenesini dağıtacağını söyledi.
  3. Gece yarısı evine giren hırsızın çenesini dağıtan ev sahibi, polis gelene kadar onu bağlı tuttu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dağıtmak, bir bütünü parçalayıp oraya buraya savurmaktır. Kalıpta dağıtılan çenedir; dayağın ağırlığı bu abartılı görüntüyle anlatılır. Anlam için çenenin gerçekten kırılması gerekmez; söz, dayağın şiddetini gözle görülür bir yıkıma çevirir.

Suratını dağıtmak, birini yüzüne zarar verecek biçimde dövmektir. Çenesini dağıtmak ise iyice dövmeyi anlatır; tanımında dayağın yüzle sınırlı olduğu söylenmez. İki kalıp ağır bir dayağı anlatırken birbirinin yerine kullanılabilir.

Bu atasözü, kavga sırasında hem dayak yenildiğini hem de atıldığını, bunun hesabının tutulmadığını söyler. Çenesini dağıtmak ise tek taraflı, ağır bir dayağı da anlatabilir. Atasözü karşılıklı bir kavgaya bakar; deyim birinin ötekini iyice dövmesini adlandırır.