Anlamı
1) bir insan hangi işle uğraşıyorsa yakınındakiler de o işi çok sever; 2) ticaretle uğraşanlar, sattıkları şeylerden evdekilerini yoksun bırakarak onların bu eşyanın özlemini çekmelerine neden olurlar.
Detaylı Açıklama
Çerçi kızı boncuğa âşıktır atasözü iki anlamda kullanılır. Birincisinde, bir insan hangi işle uğraşıyorsa yakınındakiler de o işi çok sever: çerçinin kızı da babasının sattığı boncuklara bayılır. İkinci anlamda ticaretle uğraşanlar sattıkları şeylerden evdekileri yoksun bırakır ve onların bu eşyanın özlemini çekmesine yol açar. Burada kızın boncuğa âşık olması, ona sahip olamamasındandır. Söz âşıktır biçiminde de, âşık biçiminde de söylenir. Birinci anlam bir yakınlığı, bir benzeşmeyi gösterir; ikincisi bir yoksunluğu ve sitemi. Atasözü bir esnafın ailesini, bir zanaatkârın çocuğunu ya da bir satıcının evini anlatırken akla gelir. İki anlamda da bir aile ile o ailenin geçimini sağlayan meslek arasındaki bağ söz konusudur.
Örnek Cümleler
- Kitapçının küçük kızı daha okula başlamadan raflardaki bütün masal kitaplarını ezberlemişti; çerçi kızı boncuğa âşıktır.
- Marangozun oğlu boş vakitlerinde babasının atölyesindeki talaşların arasından çıkmıyor; çerçi kızı boncuğa âşık.
- Kumaşçının karısı yıllardır kendine yeni bir elbise diktiremedi, kocası en güzel topları dükkânda satıyor; çerçi kızı boncuğa âşıktır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Görüntüde çerçinin kızı boncuğa düşkündür; bu düşkünlük iki yoldan açıklanabilir. Kız ya babasının işini görerek boncuğu sevmiştir ya da babası hepsini sattığı için ona hiç boncuk kalmamıştır. Birinci anlam yakınlığı, ikincisi yoksunluğu öne çıkarır.
Atasözüne göre evlat, babasının sanatını onun ölümünden sonra sürdürür. Çerçi kızı boncuğa âşıktır sözünün birinci anlamı da işin yakınlara geçen sevgisini anlatır. Biri mesleğin devralınmasına, öteki o işe duyulan düşkünlüğe bakar.
Bu atasözü, insanların başkalarına yaptıkları hizmeti kendilerine yapamadıklarını söyler. Boncuk satan çerçinin evinde boncuk eksikliği de bu durumu andırır. Biri kişinin kendini ihmal etmesine, çerçi kızı atasözünün ikinci anlamı evdekilerin yoksun kalmasına bakar.