Anlamı
1) elektrik akımıyla çarpılmak; 2) suyun akışı içinde kalıp sürüklenmek; 3) bir eğilim, bir görüş hareketi içinde yer almak.
Detaylı Açıklama
Cereyana kapılmak üç anlamda kullanılır. Birincisi elektrik akımıyla çarpılmaktır. İkincisi suyun akışı içinde kalıp sürüklenmektir: bir yüzücü, bir kayık ya da bir kütük cereyana kapılabilir. Üçüncüsü bir eğilim, bir görüş hareketi içinde yer almaktır. Üç anlamda da kişiyi kendi gücünün dışında bir akış yakalar; elektrik, su ya da bir düşünce akımı. Kapılmak sözü, bu akışa direnmenin güç olduğunu düşündürür. Üçüncü anlamda kişi bir moda, bir siyasi hareket ya da bir sanat akımı içine girer. Hangi anlamın öne çıktığını cümledeki çevre belirler: bir priz, bir nehir ya da bir düşünce. Üçüncü anlamda söyleyen, kişinin bu harekete kendi isteğiyle mi girdiğini, yoksa sürüklenip mi gittiğini ayrıca belirtebilir.
Örnek Cümleler
- Bodrumdaki su baskınında elektrik panosuna yaklaşan bekçi cereyana kapıldı ve birkaç metre öteye savruldu.
- Kıyıdan uzaklaşan yüzücü cereyana kapılınca can kurtaranlar onu ancak burnun ötesinde yakalayabildi.
- Gençliğinde dönemin şiir akımlarından birinin cereyanına kapılan şair, sonradan eski şiirlerini yayımlatmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cereyan çarpmak yalnız elektrik akımına tutulmayı anlatır. Cereyana kapılmak ise bu anlamın yanında suyun akışında sürüklenmeyi ve bir düşünce akımına katılmayı da kapsar. İki kalıp elektrik kazasını anlatırken birbirinin yerine geçebilir.
Üçüncü anlamda cereyan, bir eğilimi, bir görüş hareketini karşılar; akım sözüyle anlatılan şeyin aynısıdır. Bir düşünce bir su gibi akar ve insanları içine alır. Kişi bu akışa katıldığında cereyana kapılmış olur.
Bu atasözü, genel gidişe ayak diretenin boşuna çaba harcayacağını, bir yere varamayacağını söyler. Deyimin üçüncü anlamında kişi böyle bir gidişin içinde yer alır. Atasözü akışa direnmenin zorluğunu, deyim akışa katılmayı anlatır.