Anlamı
medreselerde okuyan softalar para ve erzak toplamak için belli aylarda köylere dağılıp imamlık veya müezzinlik yapmak:
'Padişahlardan birinin torunu çıkageldi, yarı ümmi bir adamla cerre çıkmıştı.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Cerre çıkmak, medreselerde okuyan softaların para ve erzak toplamak için belli aylarda köylere dağılıp imamlık ya da müezzinlik yapmasıdır. Kalıp eski medrese hayatına ait bir uygulamayı anlatır. Softa, medrese öğrencisidir. Öğrenciler belli aylarda medreseden ayrılır ve köylere giderek dinî görevleri üstlenir. Karşılığında köylülerden para ve erzak toplarlar. Böylece hem köylerin imam ve müezzin ihtiyacı karşılanır hem de öğrenciler geçimlerini sağlar. Kalıp bugün daha çok tarih kitaplarında, eski hatıralarda ve romanlarda karşımıza çıkar. Bir öğrenci tek başına cerre çıkabilir, bir arkadaşıyla da. Gittiği köy ve kaldığı süre anlatının konusuna göre değişir. Söz bu dönemin öğrenci yaşamını ve köylülerle kurulan ilişkiyi yansıtır.
Örnek Cümleler
- Dedesinin anlattığına göre büyük amcası medresede okurken her yıl cerre çıkar, uzak bir dağ köyünde imamlık ederdi.
- Romanın kahramanı genç softa, cerre çıktığı köyde ezan okurken köyün ağasının kızını görür.
- Medresenin iki öğrencisi o yıl cerre çıkınca köylülerden topladıkları bulgur ve parayla kışı geçirebildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta padişahlardan birinin torunu çıkagelir; o, yarı ümmi bir adamla birlikte cerre çıkmıştır. Yarı ümmi, okuması yazması kıt olan kişidir. Cümle, cerre çıkan iki kişiden birinin padişah torunu olduğunu ayrıca vurgular.
Kapı kapı dolaşmak, ev ev gezmek ya da iş aramak için her yere başvurmaktır. Cerre çıkan softa da köylere dağılır, ama bir görev yaparak geçimini sağlar. Biri dolaşmanın kendisini, öteki bir hizmet karşılığı yapılan dolaşmayı anlatır.
Atasözüne göre bir iş yapılırken ya da yapıldıktan sonra kiminden para, kiminden dua alınabilir. Cerre çıkan softa da köylülerden kimi zaman para ya da erzak, kimi zaman yalnız hayır dua alabilir. Atasözü bu karşılıkların çeşitliliğini anlatır.