Anlamı
1) dilenmek, para istemek:
'İki gündür yemek yemedim ama daha avuç açmadım.' -N. Hikmet. 2) yardım istemek:
'Elinde böyle bir sanat varken herkes sana avuç açmaktan başka ne yapabilir?' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, birinden para, yardım, destek ya da merhamet bekleyerek istemek anlamında kullanılır. İlk anlamında dilenmek ve maddi yardım istemek vardır; mecazda işe çaresizlik içinde bir başkasının yardımına muhtaç kalmayı da anlatır. Avuç açmak sözü, kişinin kendi imkânının yetmediği, ihtiyaç içinde kaldığı ve başkasına yönelmek zorunda olduğu durumları görünür kılar. Bu yüzden çoğu zaman onur, yoksulluk, mecburiyet ve kırılganlık duygularını beraber taşır. Bazen eleştirel bir tonla, bazen de acıma uyandıracak biçimde kullanılır. “Kimseye avuç açmamak” sözü de tam bu nedenle değer verilen bir bağımsızlık ölçüsüdür. Deyim, istemenin sıradan değil, ihtiyaçtan doğan bir teslimiyet hâli olduğunu düşündürür. İnsan onurunun sınandığı bir eşiği kısa ama güçlü biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Bunca zorluğa rağmen kimseye avuç açmadı.
- Borçlar artınca sonunda akrabalarına avuç açmak zorunda kaldı.
- Yardım istemeyi sevmez ama bu kez avuç açacak hâle geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, doğrudan para istemenin yanında yardım, destek ve merhamet bekleyerek başkasına muhtaç olmayı da anlatır.
Çünkü ihtiyaç içindeki kişinin mecburiyetten başkasına yönelmesini ve bunun yarattığı kırılganlığı hissettirir. Bu deyim, birinden para, yardım, destek ya da merhamet bekleyerek istemek anlamında kullanılır.
Kimseye avuç açmamak sözü işe bağımsızlık, gurur ve kendi emeğiyle ayakta durma düşüncesini çağrıştırır. İlk anlamında dilenmek ve maddi yardım istemek vardır; mecazda işe çaresizlik içinde bir başkasının yardımına muhtaç kalmayı da anlatır.