Deyim

Çetele Çekmek (tutmak) Ne Demek?

Anlamı

hesap tutmak amacı ile bir yere çizgiler çizmek.

Detaylı Açıklama

Çetele çekmek, hesap tutmak amacıyla bir yere çizgiler çizmektir. Kalıbın tutmak fiiliyle kurulan biçimi de vardır: çetele tutmak. Her çizgi bir birimi gösterir: bir gün, bir koyun, bir çuval ya da bir borç. Çizgiler bir duvara, bir tahtaya, bir değneğe ya da bir kâğıda çizilebilir. Bu yöntem yazı ve rakam kullanmadan sayıyı tutmaya yarar. Kalıp eski bir bakkalın veresiye hesabını, bir çobanın sürüsünü ya da bir tutuklunun günlerini anlatırken akla gelir. Çizgiler beşer beşer gruplanabilir; bu sayımı kolaylaştırır. Çetele çeken kişi, sonunda çizgileri sayarak toplamı bulur. Söz eski bir hatırada, bir köy anlatısında ya da bir hapishane romanında karşımıza çıkabilir.

Örnek Cümleler

  1. Köy bakkalı veresiye alan her aile için kapının arkasındaki tahtaya ayrı ayrı çetele çekerdi.
  2. Hücredeki mahkûm, geçen her gün için duvara bir çizgi ekleyerek çetele tutuyordu.
  3. Çoban, akşam ağıla giren koyunları saymak için elindeki değneğe çetele çekti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çetele, sayıyı ya da hesabı çizgilerle göstermek için kullanılan bir tutma biçimidir. Her çizgi bir birimi karşılar ve sonunda çizgiler sayılarak toplam bulunur. Kalıp bu çizgileri çizme işini anlatır.

Hesap tutmak, alışverişle ilgili sayıları bir yere yazmaktır. Çetele çekmek ise sayıyı yazıyla değil, çizgilerle tutar. İki kalıp bir hesabı kayda geçirmekte buluşur; biri yazıya, öteki çizgiye dayanır.

Bu söz, anlaşılmayacak bir şey olmadığını, hesabın ortada ve açık olduğunu anlatır. Düzenli çekilmiş bir çetele de hesabı herkesin görebileceği biçimde ortaya koyar. Deyim kaydın yapılışını, atasözü o kaydın sağladığı açıklığı anlatır.