Anlamı
tic. işlem veya hesapları düzenli olarak bir deftere geçirmek:
'Bir defterler tutardı, bayılırdık.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Defter tutmak, ticari işlemleri, hesapları, gelir gideri ya da önemli kayıtları düzenli biçimde bir yere geçirmek anlamına gelir. Bu ifade sadece yazı yazmayı değil, düzen kurmayı, takip etmeyi ve unutulmaya bırakmamayı anlatır. Defter tutan kişi, olup biteni rastlantıya bırakmaz; sayıların, sözlerin ve borçların bir hesabını çıkarır. Bu yüzden deyim ticarette çok doğaldır ama ev ekonomisi, günlük planlama, kişisel not alma ve hafıza kurma anlamlarında da genişleyebilir. İçinde dikkat, düzen, disiplin ve sorumluluk vardır. Kayıt tutulan yerde belirsizlik azalır; insanlar neyin gelip gittiğini daha net görür. Bu nedenle söz yalnız muhasebe işi değil, hayata düzen verme düşüncesiyle de ilişkilidir. Bu yüzden deyim, sadece kayıt işini değil, düzenli takip ve hesap verme sorumluluğunu da çağrıştırır.
Örnek Cümleler
- Esnaf yıllardır bütün borç alacak işlerini her gün düzenli defter tutarak yürütüyor.
- Masraflarını görüp toparlanmak için bu ay düzenli defter tutmaya başladı.
- Annesi, ev bütçesi şaşmasın diye küçük bir ajandada defter tutar gibi not alıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü insan yalnız para hesabını değil, zamanını, işini, notlarını ve sorumluluklarını da düzenli kayda geçirir. Bu yüzden ifade gündelik hayatın planlı yürütülmesiyle de ilgilidir. Böyle bakıldığında defter tutmak, hayatı gelişi güzel bırakmama tavrını da simgeler.
Düzenli, dikkatli, hesabını bilen ve takip etmeyi seven bir kişiliği çağrıştırır. Defter tutmak, rastgele değil ölçülü ve kontrollü yaşamaya yakın bir tavır verir. Yani deyim, hesabını bilen ve olanı biteni unutmayan bir mizacı çağrıştırır.
İkisi de kayıt ve düzen fikrini taşır. Defter açmak başlangıcı anlatırken, defter tutmak bu düzeni süreklilik içinde devam ettirmeyi ifade eder. Bu yüzden biri niyet ve başlangıç, diğeri ise emek ve süreklilik tarafını temsil eder.