Anlamı
tkz. cevher yumurtlamak.
Detaylı Açıklama
Cevahir yumurtlamak, cevher yumurtlamak kalıbının bir başka söyleyişidir. Cevahir, cevher sözcüğünün çoğuludur ve değerli taşları, mücevherleri anlatır. Kalıbın anlamı değişmez: değerli sözler söylediğini sanarak saçmalamak. Söz tekdir, yani azarlama yollu kullanılır. Konuşanın kendine biçtiği değer ile dinleyenlerin yargısı birbirini tutmaz. Konuşmanın konusu siyaset, spor, sağlık ya da sanat olabilir; konuşan her alanda söz söyleme hakkını kendinde görür. Çoğul biçim, saçmalamanın bir değil birçok söze yayıldığını düşündürebilir. Söyleyen alay ederek ya da kızarak konuşur. Kalıp bir toplantıda kendini dinletmeye çalışan birini, bir sofrada konuşmayı kimseye bırakmayan birini ya da bir ekranda ahkâm kesen birini anlatırken kullanılabilir. İki söyleyiş arasındaki seçim konuşanın alışkanlığına bağlıdır.
Örnek Cümleler
- Toplantıda konuyu hiç bilmeyen danışman yarım saat cevahir yumurtladı, kimse bir not bile almadı.
- Düğün sofrasında ekonomiden tıbba her konuda cevahir yumurtlayan eniştemizi herkes sessizce dinledi.
- Televizyondaki yorumcu deprem bilimi üzerine cevahir yumurtlarken uzman konuk gülmemek için kendini zor tuttu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlamca bir fark yoktur; sözlük cevahir yumurtlamayı cevher yumurtlamaya gönderir. Fark biçimdedir: biri tekil, öteki çoğul bir sözcükle kurulur. İki söyleyiş de aynı alaylı ve azarlayıcı tonu taşır.
Yumurtlamak, tavuğun yumurta bırakmasıdır. Değerli taşların bir tavuk gibi art arda yumurtlanması gülünç bir görüntü kurar. Konuşanın kendini önemseyerek söz üretmesi bu görüntüyle küçümsenir ve hafife alınır.
Atasözüne göre bilgili kimselerin bulunmadığı yerde cahil kişi kendini bilgin sanır. Cevahir yumurtlayan kişi de çevresinde kendisini düzeltecek kimse olmadığında rahatça konuşur. Deyim konuşmanın kendisini, atasözü ona zemin hazırlayan ortamı anlatır.