Deyim

Cevher Yumurtlamak Ne Demek?

Anlamı

tkz. değerli sözler söylediğini sanarak saçmalamak:
'Sofrada biraz fazla kaçırdığı şarabın ateşiyle daha saatlerce cevherler yumurtlayacaktı.' -Ö. Seyfettin.

Detaylı Açıklama

Cevher yumurtlamak, değerli sözler söylediğini sanarak saçmalamaktır. Söz tekdir yollu, yani azarlamak ya da küçümsemek için kullanılır. Kalıpta iki bakış karşı karşıya gelir: konuşan kendini bilge sanır, dinleyen onun boş konuştuğunu görür. Saçmalama bilgisizlikten, kibirden ya da bir sarhoşluktan doğabilir. Konuşan uzun uzun konuşabilir ve araya kimseyi sokmayabilir. Kalıp alaylı bir dille kurulur: yine cevher yumurtluyor. Söyleyen kızgınlığını, sıkıntısını ya da eğlenmesini bu sözle dile getirebilir. Kalıp bir siyasetçi, bir yorumcu, bir sofra arkadaşı ya da kendini beğenmiş bir uzman için kullanılabilir. Dinleyen susabilir ama yüzündeki ifade yargısını ele verir. Cevher sözcüğünün değerli taşı anlatması, konuşanın kendine biçtiği değer ile sözlerinin gerçek değeri arasındaki farkı belirginleştirir.

Örnek Cümleler

  1. Kahvehanede futboldan hiç anlamayan emekli memur, akşama kadar taktik üzerine cevher yumurtladı.
  2. Bir ay önce bloga başlayan genç, yazılarında ünlü yazarlara ders veriyor, her satırda cevher yumurtluyordu.
  3. Seçim mitinginde aday, ekonomi üzerine cevher yumurtlarken kalabalığın bir kısmı alay ederek dağıldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta kişi sofrada biraz fazla kaçırdığı şarabın ateşiyle saatlerce cevherler yumurtlayacaktır. Saçmalamanın arkasında şarabın verdiği coşku vardır. Saatlerce sözü konuşmanın uzayıp gideceğini, sofrada başkasının söz alamayacağını düşündürür.

Ağzından inci saçmak, birbirinden güzel sözler söylemektir; sözler gerçekten değerlidir. Cevher yumurtlamakta ise konuşan sözlerini değerli sanır ama saçmalar. İki kalıp değerli taş görüntüsünü kullanır, biri gerçek bir övgü, öteki alaylı bir yergidir.

Atasözüne göre bilgisiz olan üstün görünmek için kasılır; içi boş başak başını dik tutar. Cevher yumurtlayan kişi de bilgisizliğini büyük sözlerle örter. Atasözü kasılan duruşu, deyim bu duruşun sözdeki karşılığını anlatır.