Anlamı
kendisine ceza verilmek, cezalandırılmak.
Detaylı Açıklama
Ceza görmek, kendisine ceza verilmek, cezalandırılmaktır. Kalıbın öznesi cezalandırılan kişidir; cezayı veren cümlede ayrıca anılabilir. Cezanın gerekçesi bir suç, bir kural ihlali ya da bir kusur olarak gösterilir; kalıp bunun gerçekten işlenip işlenmediğini söylemez. Olumsuz biçimi cezasız kalmayı anlatır: hiç ceza görmedi, ceza görmeden kurtuldu. Bir okulda, bir orduda, bir iş yerinde ya da bir mahkemede verilen yaptırımlar bu sözle anlatılabilir. Cezanın ağırlığı ve türü ayrıca belirtilebilir. Söyleyen cezayı haklı bulabilir, ağır bulabilir ya da cezasız kalmayı eleştirebilir. Geniş zamanla kurulan cümle genel bir kural bildirir: kuralı çiğneyen ceza görür. Ceza gören kişinin bundan bir ders çıkarıp çıkarmadığı ayrı bir konudur. Zaman ekleri cezanın ne zaman verildiğini gösterir: ceza gördü, ceza görecek.
Örnek Cümleler
- Sınav sırasında kopya çeken üç öğrenci, okulun disiplin kurulunda ceza gördü.
- Yıllarca vergi kaçıran firma sahibi, sonunda hem para cezası hem de hapis cezası gördü.
- Nöbet yerini izinsiz terk eden er, bölük komutanından ceza gördü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Görmek burada gözle görmek değil, başa gelen bir şeyi yaşamaktır. İlgi görmek, zarar görmek söyleyişlerinde de bu anlam vardır. Ceza görmekte kişi cezayla karşılaşır ve onun sonucunu yaşar.
Ceza vermek, birinci anlamında cezalandırmaktır; cümlenin öznesi cezayı verendir. Ceza görmekte ise özne cezayı alandır. Aynı olay iki kalıpla iki yönden anlatılabilir: öğretmen ceza verdi, öğrenci ceza gördü.
Atasözüne göre çalıp çırpmayı alışkanlık edinen kimse yakalanıp ceza göre göre insanlıktan çıkar. Deyim cezalandırılmayı genel olarak anlatır; bir kez de olabilir, yıllar boyu da. Atasözü ise ceza görmenin tekrarlanıp alışkanlık hâline geldiği birini ve bunun kişide bıraktığı izi gösterir.