Deyim

Ceza Vermek Ne Demek?

Anlamı

1) cezalandırmak; 2) para cezası ödemek.

Detaylı Açıklama

Ceza vermek iki anlamda kullanılır. Birincisi cezalandırmak, ikincisi para cezası ödemektir. İki anlam aynı biçimle kurulur, ama özneleri ters yönde durur. İlk anlamda öğretmen, hakem ya da mahkeme, kuralı çiğneyen birini cezalandırır. Bu ceza okuldan uzaklaştırma, oyundan atılma ya da hapis olabilir. İkinci anlamda ise kişi kendi cebinden bir trafik cezası, bir vergi cezası ya da bir belediye cezası öder. Bu anlam gündelik yakınmalarda duyulabilir: bu ay yine boşu boşuna ceza verdik. Tutarın anılması tek başına anlamı belirlemez: belediye bin lira ceza verdi de denir, sürücü bin lira ceza verdi de. Ayrımı, cezayı uygulayanın mı yoksa ödeyenin mi özne olduğu yapar.

Örnek Cümleler

  1. Öğretmen, sınavda kopya çeken öğrenciye ceza verdi; sınav kâğıdı geçersiz sayıldı.
  2. Bu ay iki kez yanlış yere park eden komşum toplam bin lira ceza verdi; artık işe otobüsle gidiyor.
  3. Belediye, kaldırımı işgal eden kafe sahiplerine ceza verdi ve masaların kaldırılmasını istedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cezalandırılan kişi yönelme ekiyle anılır: öğrenciye ceza vermek, kulübe ceza vermek. Cezanın türü kalıbın önüne gelebilir: uzaklaştırma cezası vermek, para cezası vermek. Cezanın gerekçesi ise ayrı bir yan cümleyle açıklanabilir.

Gününü göstermek, tehdit yollu cezalandırmaktır; söz bir gözdağı taşır ve resmî bir yetkiye dayanmayabilir. Ceza vermek ise birinci anlamında bir yetkilinin uyguladığı yaptırımı da anlatabilir. Biri bir tehdidi, öteki bir uygulamayı öne çıkarır.

Atasözüne göre kötülük cezasız kalmaz; kötülük eden bir gün bunun karşılığını görür. Ceza vermek ise bu karşılığın bir yetkili eliyle verildiği durumu anlatır. Atasözü cezanın kaçınılmazlığına inanır, deyim cezanın uygulanmasını gösterir.