Anlamı
bir duygu veya bir inanışın etkisiyle aşırı ölçüde coşup kendinden geçmek:
'Cezbeye tutulmuş gibi haykırdım, Türkçe haykırdım.' -A. Gündüz.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir duyguya, inanca, heyecana ya da güçlü bir ruh hâline kapılarak kendinden geçer gibi olmak anlamında kullanılır. Buradaki coşku sıradan değildir; insan ölçüyü biraz aşmış, kendini tamamen o duygunun akışına bırakmıştır. Bu yüzden dinsel vecd, yoğun heyecan, büyük estetik etkilenme ya da derin bir inanç hali için çok uygundur. Deyimin gücü, kişinin iç dünyasındaki taşmayı görünür kılmasındadır. Dışarıdan bakıldığında kişi sanki günlük denge hâlinden çıkmıştır. Böylece söz, yoğun ruh hâllerini güçlü ama kısa biçimde anlatır. Coşkunun kişiyi kendi sınırlarının dışına taşıdığı hâllerde çok etkilidir. Bu nedenle sıradan bir sevinçten daha derin bir dalışı anlatır. Ölçünün aşılmasını hissettirir. Kontrol gevşer.
Örnek Cümleler
- İlahi söylenirken adeta cezbeye tutulmuş gibi ağladı.
- Mahalleli onun halini "cezbeye tutulmak" diye tarif ediyordu.
- Sahnedeki sesi duyunca kısa süreliğine cezbeye tutulmuş gibi kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz, duygunun normal sınırları aşıp kişiyi tamamen etkisi altına aldığını gösterir. Ölçü aşımı burada merkezde yer alır.
Dinsel coşku, müzik, kalabalık heyecanı, güçlü inanç ve estetik etkilenme bağlamlarında daha doğal duyulur. Bu nedenle sıradan bir sevinçten daha derin bir dalışı anlatır.
Çünkü kişi duyguya yalnız katılmaz, onun içinde erir gibi görünür. Bu da deyimi güçlü kılar.