Deyim

Cezbeye Tutulmak (kapılmak) Ne Demek?

Anlamı

bir duygu veya bir inanışın etkisiyle aşırı ölçüde coşup kendinden geçmek:
'Cezbeye tutulmuş gibi haykırdım, Türkçe haykırdım.' -A. Gündüz.

Detaylı Açıklama

Cezbeye tutulmak ya da cezbeye kapılmak, bir duygunun ya da bir inanışın etkisiyle aşırı ölçüde coşup kendinden geçmektir. Kişi çevresini unutur; sesi yükselir, hareketleri hızlanır, kendini tutamaz. Coşkuyu doğuran bir müzik, bir dua, bir zafer, bir kavuşma ya da büyük bir öfke olabilir. Cezbe sözcüğü bu kendinden geçme hâlini adlandırır; kalıp kişinin bu hâlin içine düştüğünü anlatır. Söz bir tören, bir konser, bir maç ya da bir toplantı anlatılırken geçebilir. Bir benzetme olarak gibi ile de kurulur: cezbeye tutulmuş gibi konuşmak. Kendinden geçmenin ne kadar sürdüğü kalıpta yer almaz. Bir kişi kadar bir kalabalık da cezbeye kapılabilir. Konuşan kendi coşkusunu da böyle anlatabilir: o an cezbeye tutuldum.

Örnek Cümleler

  1. Takımı son dakikada şampiyon olunca tribündeki yaşlı taraftar cezbeye tutulmuş, bağıra bağıra yabancılara sarılıyordu.
  2. Bayram namazından sonra okunan ilahiler sırasında cezbeye kapılan dede, gözyaşlarını tutamadı.
  3. Yıllar sonra köyüne dönen ozan, meydanda toplananların önünde cezbeye tutulmuş gibi türkülerini söyledi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta kalıp bir benzetmenin içinde geçer: cezbeye tutulmuş gibi haykırdım, Türkçe haykırdım. Konuşan, haykırışının coşkusunu kendinden geçmiş birinin hâline benzetir. Haykırdım sözcüğünün yinelenmesi coşkuya ayrıca bir vurgu katar.

Vecde kapılmak da coşmayı, kendinden geçmeyi anlatır ve anlamca bu kalıba çok yakındır. Cezbeye tutulmakta coşkunun bir duygudan ya da bir inanıştan doğduğu ve aşırı bir ölçüye vardığı açıkça söylenir. İki kalıp aynı sahnede birbirinin yerine kullanılabilir.

Bu atasözü, coşkuya ve heyecana kapılmış birini zapt etmenin zor olduğunu söyler. Cezbeye tutulan kişi de kendinden geçmiştir ve çevresindekilerin sözünü duymayabilir. Atasözü böyle birini durdurmanın güçlüğünü, deyim onun içinde bulunduğu hâli anlatır.