Anlamı
çiçek hastalığına tutulmak:
'Küçükken çıkardığı çiçek, sabanla tarla sürer gibi çehresinin altını üstüne getirmiş.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, çiçek hastalığına tutulmak anlamında kullanılır. Eski dil ve halk anlatılarında daha sık rastlanan bu kullanım, hastalığın beden üzerinde bıraktığı belirgin izleri de çağrıştırır. Deyimin etkisi, hastalığı doğrudan adıyla değil, bedende beliren sonuç üzerinden anlatmasından gelir. Bu yüzden hem tıbbi geçmişe hem aile büyüklerinin anlatı diline bağlı bir hava taşır. Söz bugün daha tarihî ve eski kuşakların ağzında duyulur. Hastalığın yalnız geçici değil iz bırakıcı yönünü de sezdirir. Deyimin eski tınısı, onu yalnız bir hastalık adı olmaktan çıkarıp toplumsal hafızanın parçası hâline getirir. Böylece geçmiş kuşakların hastalık anlatma biçimini de yaşatır. Bu tarihî ağırlık, sözü bugünün gündelik dilinden biraz uzak ama kültürel olarak değerli kılar.
Örnek Cümleler
- Dediklerini duysan sen de çiçek çıkardı dersin.
- Öğretmen bu durumu "çiçek çıkarmak" ifadesiyle anlattı.
- Son olaylardan sonra adam resmen çiçek çıkardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü daha çok geçmiş dönem hastalık anlatılarında ve eski kuşakların söz varlığında yaşamaktadır. Söz bugün daha tarihî ve eski kuşakların ağzında duyulur.
Çoğu zaman ikisini birlikte çağrıştırır; hastalığın bedende bıraktığı kalıcı izler de hatırlanır. Deyimin etkisi, hastalığı doğrudan adıyla değil, bedende beliren sonuç üzerinden anlatmasından gelir.
Aile anıları, eski mahalle hayatı ve geçmiş dönem sağlık koşullarını anlatan metinlerde daha doğal görünür.