Deyim

Çiğ Kaçmak Ne Demek?

Anlamı

yersiz, yakışıksız olmak: Onun o sözü pek çiğ kaçtı.

Detaylı Açıklama

Çiğ kaçmak, yersiz ve yakışıksız olmaktır. Yersiz kaçan şey bir söz, bir şaka, bir giysi, bir davranış ya da bir hareket olabilir. Bu şey içinde bulunduğu yere, zamana ya da kişilere uymaz; görgü ölçüsünü aşar. Kaçmak fiili burada bir ölçünün dışına taşmayı anlatır; tuzu kaçmak, ayarı kaçmak da benzer bir kullanımı paylaşır. Kalıp kimi zaman bir zarfla güçlendirilir: pek çiğ kaçtı, biraz çiğ kaçtı. Söz bir eleştiri olarak da, bir özür olarak da kurulabilir: sözüm çiğ kaçtıysa kusura bakma. Bir düğün, bir taziye, bir iş toplantısı ya da bir aile yemeği bu yargının sahnesi olabilir. Yersiz kaçan şeyin kasıtla mı yoksa düşüncesizce mi yapıldığı kalıpta belirtilmez. Konuşan, gördüğü uygunsuzluğu bu sözle hafif bir dille dile getirir.

Örnek Cümleler

  1. Nişan töreninde damadın arkadaşının yaptığı açık saçık şaka pek çiğ kaçtı, gelinin annesi kaşlarını çattı.
  2. Cenazeye parlak kırmızı bir elbiseyle gelen genç kadının giyimi, köydekilere biraz çiğ kaçtı.
  3. Toplantıda emekliye ayrılan meslektaşının maaşını herkesin önünde soran müdürün sorusu çiğ kaçtı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Örnekte çiğ kaçan bir sözdür: onun o sözü pek çiğ kaçtı. Kalıbın öznesi kişi değil, onun söylediği şeydir. Pek zarfı yakışıksızlığın derecesini artırır; konuşan sözü yalnız yersiz değil, fazlasıyla yersiz bulmuştur.

Çiğ düşmekte bir şey kaba bulunur, çevrede hoş karşılanmaz; tanım çevrenin yargısını öne çıkarır. Çiğ kaçmak ise yersiz, yakışıksız olmaktır. Anlamları büyük ölçüde örtüşür ve aynı sahnede ikisi de kullanılabilir.

Bu atasözü, her sözün yerinde ve zamanında söylenmesi gerektiğini, zamansız ve yersiz sözlerin büyük zarara yol açabileceğini söyler. Çiğ kaçan bir söz de yerini ve zamanını bulamamıştır. Atasözü bunun ağır sonucunu, deyim yakışıksızlığın kendisini anlatır.