Deyim

Çığlık Atmak (koparmak, Basmak) Ne Demek?

Anlamı

kulak tırmalayıcı korkunç sesler çıkararak acı acı bağırmak:
'Deve acı bir çığlık atarak yere yığıldı.' -N. F. Kısakürek. 'Bir gün işte bu çalgı çalınırken küçük kız olanca kuvveti ile tepinmeye, çığlık basmaya başlamıştır.' -H. E. Adıvar.

Detaylı Açıklama

Çığlık atmak, çığlık koparmak ya da çığlık basmak, kulak tırmalayıcı korkunç sesler çıkararak acı acı bağırmaktır. Çığlığı doğuran bir korku, bir acı, bir dehşet ya da ani bir sarsıntı olabilir. Çığlık atan bir insan da olabilir, bir hayvan da. Ses yüksektir, keskindir ve dinleyeni ürpertir. Kalıp bir kazanın, bir yangının, bir saldırının ya da bir korku anının anlatısında yer alır. Üç biçim de aynı anlamda kullanılır. Çığlığın niteliği bir sıfatla belirtilebilir: acı bir çığlık atmak. Kalıp bir çocuğun bir sese ya da bir duruma dayanamayıp bağırdığı bir sahnede de kullanılabilir. Söz bir romanda, bir haberde ya da bir tanığın anlatımında geçebilir. Çığlığın arkasından gelen olay cümlenin devamında anlatılır.

Örnek Cümleler

  1. Mutfakta yağ tavası alev alınca genç kadın çığlık attı, komşular kapıya koştu.
  2. Kurdun ağıla girdiğini fark eden kuzular, karanlıkta acı acı çığlık koparıyordu.
  3. Gece yarısı pencerede bir gölge gören kız çığlık basınca bütün apartman uyandı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta çığlık atan bir devedir: deve acı bir çığlık atarak yere yığıldı. Kalıbın öznesi burada bir hayvandır ve çığlık bir acının ardından gelir. Acı sıfatı sesin niteliğini belirtir.

Tanıkta çığlık basmak biçimi geçer: küçük kız olanca kuvveti ile tepinmeye, çığlık basmaya başlamıştır. Cümle bunun bir çalgı çalınırken olduğunu söyler; çığlık bir korkudan değil, çalgının sesine dayanamamaktan doğar. Tepinmek ile çığlık basmak bu rahatsızlığın iki ayrı dışavurumudur.

Bu atasözü, hakkını aramasını bilmeyen kimsenin işinin görülmeyeceğini söyler. Atasözü bunu sesini duyurmayan bir bebeğin görüntüsüyle anlatır. Çığlık atan bir çocuk ise sesini herkese duyurur ve çevresindekileri hemen yanına çağırır.