Anlamı
elden gitti sandığımız bir şeyle ilgimiz büsbütün kesilmemişse gereken çabayı harcayarak onun elimizde kalmasını sağlayabileceğimizi umabiliriz.
Detaylı Açıklama
Çıkmadık canda umut var atasözü, elden gitti sandığımız bir şeyle bağımız tümüyle kopmamışsa, gereken çabayı göstererek onu koruyabileceğimizi umabileceğimizi söyler. Atasözü bir umut bildirir, ama bu umudu emeğe bağlar: kişi yalnız beklemez, elinden geleni yapar. Söz ağır bir hastanın başında, batmak üzere olan bir işin içinde ya da kaybedilmek üzere olan bir davada söylenebilir. Konuşan hem kendini hem de çevresindekileri yüreklendirmek için bu söze başvurabilir. Atasözü bir sonuç vaat etmez; umudun ve çabanın henüz boşa olmadığını hatırlatır. Söz bir aile büyüğünün, bir doktorun, bir ortağın ya da bir arkadaşın ağzından çıkabilir. Kaybedilecek şey bir mal, bir sağlık, bir ilişki ya da bir başarı olabilir.
Örnek Cümleler
- Doktorlar umutsuz konuşsa da annesi, çıkmadık canda umut var diyerek oğlunun başından bir an ayrılmadı.
- Kepenk indirmek üzere olan lokantanın sahibi, çıkmadık canda umut var deyip son birikimini yeni bir menüye yatırdı.
- İflasın eşiğindeki kooperatifin üyeleri çıkmadık canda umut var dedi, borçları birlikte yapılandırıp dükkânı ayakta tuttu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Can, canlı varlığı yaşatan güçtür; çıkmadıkça kişi yaşıyordur. Atasözü bu görüntüyü bir işe, bir ilişkiye ya da bir mala taşır: bağ büsbütün kopmadıkça umut da sürer. Can henüz çıkmamışsa ona tutunmanın bir anlamı vardır.
Öğütlemez; tanımda umut, gereken çabanın harcanması koşuluyla kurulur. Elden gidecek gibi görünen şey, kendi hâline bırakılırsa değil, emek verilirse korunabilir. Söz, son ana kadar uğraşmayı sürdüren biri için anlamlı bir yüreklendirmedir.
Bu atasözü, beklenmedik bir sırada umut verici durumlarla da karşılaşılabileceğini söyler. Çıkmadık canda umut var da her şeyin bitmiş sayılmamasını ister. Gün doğmadan neler doğar dışarıdan gelecek bir gelişmeyi beklerken, çıkmadık canda umut var kişiyi uğraşmaya çağırır.