Deyim

Çile Çıkarmak (doldurmak) Ne Demek?

Anlamı

sıkıntılı bir işin veya bir durumun sona ermesini beklemek:
'Yirmi beş senedir Beykoz'daki o tekke gibi evde çile dolduruyorum.' -R. N. Güntekin.

Detaylı Açıklama

Çile çıkarmak, sıkıntılı bir işin ya da bir durumun sona ermesini beklemektir. Kalıbın çile doldurmak biçimi de vardır. Kalıbın ağırlığı bekleyiştedir: kişi işin ya da durumun bitişini gözler, günleri sayar. Beklenen son bir görevin bitişi, bir cezanın tamamlanması ya da bir hastalığın geçmesi olabilir. Kalıp bir askerliği, bir zorunlu hizmeti, bir sevilmeyen işi ya da bir yalnızlığı anlatırken geçebilir. Tanımdaki sıkıntılı sözü, beklenen sonun kişiye bir kurtuluş gibi göründüğünü sezdirir. Söz bir yakınma olarak duyulabilir: burada çile dolduruyorum. Bir başkası için söylendiğinde acıma ya da alay taşıyabilir: o da emekliliğe kadar çile dolduracak. Beklenen süre kısa da olabilir, yıllara da yayılabilir; tanım bir süre belirtmez.

Örnek Cümleler

  1. Sevmediği şehirde zorunlu hizmetini yapan doktor, takvimden günleri silerek çile dolduruyordu.
  2. Emekliliğine iki yıl kalan memur, masasında oturup çile çıkarmaktan başka bir şey yapmıyordu.
  3. Kırık bacağıyla aylarca evden çıkamayan Mert, alçının çıkacağı günü bekleyerek çile çıkarıyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta konuşan, yirmi beş yıldır bir evde çile doldurduğunu söyler: Yirmi beş senedir Beykoz'daki o tekke gibi evde çile dolduruyorum. Evin tekkeye benzetilmesi, bekleyişe bir kapanma havası verir. Cümle, kalıbın doldurmak fiiliyle kurulan biçimini gösterir.

Gününü doldurmak, bir işin sona ermesi için gereken süreyi tamamlamaktır. Çile çıkarmak ise sıkıntılı bir işin ya da durumun bitmesini beklemektir; tanımında sıkıntı ayrıca yer alır. Sevilmeyen bir görevde gününü dolduran biri aynı zamanda çile de dolduruyor olabilir.

Atasözüne göre beklemesini bilen kimse sonunda amacına ulaşır. Çile dolduran kişi de sıkıntılı bir işin sona ermesini bekleyen biridir. Atasözü bu bekleyişin bir gün karşılığını vereceğini söyleyerek onu yüreklendirir.