Deyim

Cin Damarına Basmak Ne Demek?

Anlamı

kişiyi çok sinirlendirecek söz söylemek, çileden çıkarmak:
'İnadıma iş yapmasın, dokunmayım hatırına. Cin damarıma niye basıyor?' -O. Kemal.

Detaylı Açıklama

Cin damarına basmak, kişiyi çok sinirlendirecek söz söylemek, onu çileden çıkarmaktır. Kalıpta sinirlendirilen kişinin en hassas noktasına dokunulur. Bu nokta bir eksiklik, bir eski yara, bir inanç ya da bir gurur meselesi olabilir. Tanımın ikinci kısmı, sözün yanında sinirlendiren bir davranışa da yer açar. Damar iyelik ekiyle sinirlendirilen kişiye bağlanır: babamın cin damarına bastı. Söyleyen bunu bilerek de yapabilir, farkında olmadan da; tanım kastı belirtmez. Söz bir uyarı olarak da kurulur: onun cin damarına basma. Kalıbın sonucu bir öfke patlaması, bir kavga ya da bir küslük olabilir. Kalıp aile içinde, iş yerinde ya da arkadaşlar arasında geçen bir tartışmayı anlatırken kullanılabilir.

Örnek Cümleler

  1. Kardeşinin kilosuyla dalga geçen Selin, onun cin damarına bastı ve akşam yemeği kavgayla bitti.
  2. Eski hatasını herkesin önünde yüzüne vuran müdür, şefin cin damarına bastı.
  3. Her gece inadına müziğin sesini açan komşusu, yaşlı adamın cin damarına basıyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta konuşanı sinirlendiren, birinin inadına iş yapmasıdır: İnadıma iş yapmasın, dokunmayım hatırına. Cin damarıma niye basıyor? Cümle, cin damarına basmanın bir sözle olduğu kadar inatla sürdürülen bir davranışla da olabildiğini gösterir.

Zıddına basmanın tanımı sinirini bozmakla yetinir. Cin damarına basmanın tanımında ise çok sözü ve çileden çıkarmak vardır; öfkenin derecesi daha yüksektir. İki kalıp sinirlendirme anlamında buluşur, ama derece farkı tanımlarda yazılıdır.

Atasözüne göre kişi, sonunda öleceğini bilse de kendisini kızdırana saldırır. Cin damarına basılan kişinin vereceği karşılık da böyle sert olabilir. Atasözü kızdırılan kişinin tepkisini, deyim ona yol açan davranışı anlatır.