Anlamı
gücünün üstündeki işleri başarmaya kalkışmak.
Detaylı Açıklama
Cin olmadan şeytan çarpmak, gücünün üstündeki işleri başarmaya kalkışmaktır; kalıbın cin olmadan adam çarpmak biçimi de vardır. Kalıp henüz yeterli güce, bilgiye ya da deneyime ulaşmamış birinin büyük işlere girişmesini anlatır. Söz bir eleştiri ya da bir alay taşır: konuşan, kişinin haddini bilmediğini düşünür. Kalkışmak fiili, işin başarılıp başarılmadığını değil, girişimin kendisini öne çıkarır. Bir çırağın ustasını düzeltmeye çalışması, yeni kurulmuş bir şirketin devlerle yarışa girmesi bu sözle eleştirilebilir. Olumsuz emir biçimi bir öğüttür: cin olmadan şeytan çarpmaya kalkma. Kişi bunu hırsla da, saflıkla da yapabilir; tanım sebebi belirtmez. Söz aceleyi ve basamak atlamayı eleştirir. Kalıp kalkışmak, istemek, uğraşmak gibi fiillerle birlikte kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Mesleğe başlayalı iki ay olan genç avukat, cin olmadan şeytan çarpmaya kalkıp ağır bir davayı tek başına üstlendi.
- Daha kendi dükkânını çeviremeyen esnaf, cin olmadan şeytan çarpmak isteyip ikinci şubeyi açtı.
- Satranca yeni başlayan Can, cin olmadan şeytan çarpmaya kalktı ve turnuvada ustalarla eşleşmek istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalıpta cin, henüz ulaşılmamış bir güç basamağıdır; şeytan ise ondan da güçlü bir varlık gibi düşünülür. Kişi ilk basamağa çıkmadan en yükseğe vurmaya kalkar. Görüntü, gücün ve deneyimin sırayla kazanıldığını hatırlatır.
Başından büyük işlere girişmek, gücünün üstünde olan işlere kalkışmaktır; tanımı cin olmadan şeytan çarpmanın tanımıyla neredeyse aynıdır. Cin olmadan şeytan çarpmak bu anlamı bir masal görüntüsüyle verir. Konuşan hangisini seçerse seçsin aynı eleştiriyi yapar.
Atasözü, gücün yetmediği işe kalkışılmamasını, kalkışılırsa başkalarından medet umulmamasını öğütler. Cin olmadan şeytan çarpan kişi de gücünün yetmediği bir işe kalkışmıştır. İki sözde şeytan görüntüsü aynı uyarıya hizmet eder.