Anlamı
sinirlenmek.
Detaylı Açıklama
Cinleri ayağa kalkmak, sinirlenmektir. Kalıp sinirlenmeyi bir kalkışma hareketiyle anlatır: kişi sakinken bir şey olur ve içindeki sinir birden doğrulur. Cinler iyelik ekiyle sinirlenen kişiye bağlanır: annemin cinleri ayağa kalktı. Sinirlendiren şey bir haksızlık, bir dalgınlık, bir ısrar ya da bir ses olabilir. Söz bir anı anlatırken de, birinin huyunu tanıtırken de kullanılabilir: masaya çamurlu ayakkabıyla basılınca cinleri ayağa kalkar. Kalıbın tanımı yalnızca sinirlenmeyi söyler; sinirin derecesini belirtmez. Kişinin bu sinirle ne yaptığı cümlenin geri kalanında anlatılır: sesini yükseltebilir, odayı terk edebilir, susabilir. Sinirlenen bir anne, bir müşteri, bir usta ya da bir öğretmen olabilir. Cinler sözü kalıpta çoğul biçimiyle yer alır: cinlerim, cinlerin, cinleri.
Örnek Cümleler
- Temizlediği mutfağa çocukların çamurlu ayakkabılarla girdiğini gören annenin cinleri ayağa kalktı.
- Sırası gelmişken önüne geçen adamı görünce bankada bekleyen yaşlı kadının cinleri ayağa kalktı.
- Toplantıya yarım saat geç gelen ekibi gören proje müdürünün cinleri ayağa kalktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Görüntüde kişinin içinde cinler vardır ve sakin dururken onlar oturmuş ya da uyuyor gibidir. Sinirlenince bu cinler birden ayağa dikilir. Kalıp, öfkenin içten gelen bir kalkışma gibi yükselmesini canlandırır.
Cini tutmak, çok sinirlenmektir; tanımında çok sözü vardır. Cinleri ayağa kalkmanın tanımı ise yalnızca sinirlenmeyi söyler. İki kalıp aynı alanda durur; konuşan öfkenin şiddetini cümlenin geri kalanıyla da belirtebilir.
Atasözüne göre öfkesine kapılarak iş gören kişi sonunda güç duruma düşer. Cinleri ayağa kalkan kişi de öfkeyle davranmaya hazırdır. İki sözde kalkmak fiili öfkenin yükselişini, atasözündeki oturmak ise ardından gelen zararı anlatır.