Anlamı
öfkelenmek.
Detaylı Açıklama
Cinleri başına toplanmak, öfkelenmektir; kalıbın cinleri başına üşüşmek biçimi de vardır. Kalıp öfkeyi, kişinin başına bir araya gelen cinler görüntüsüyle anlatır. Toplanmak ve üşüşmek fiilleri, öfkenin birikerek ve kalabalıklaşarak geldiğini sezdirir. Cinler iyelik ekiyle öfkelenen kişiye bağlanır: patronun cinleri başına toplandı. Öfkenin kaynağı çiğnenen bir söz, bir saygısızlık ya da üst üste gelen aksilikler olabilir. Kalıp kişinin öfkeyle ne yaptığını söylemez; bu, cümlenin devamında anlatılır. Söz bir aile içi tartışmayı, bir iş görüşmesini ya da bir komşu kavgasını anlatırken geçebilir. Öfkelenen kişi bir ev sahibi, bir müşteri ya da bir yolcu olabilir. Üşüşmek biçimi, cinleri sinek gibi bir yere doluşan varlıklar olarak düşündürür.
Örnek Cümleler
- Kiracının üç aydır kirayı ödemediğini öğrenen ev sahibinin cinleri başına toplandı.
- Tamir için verdiği arabanın daha kötü hâlde geri geldiğini gören Kemal'in cinleri başına üşüştü.
- Sabahtan beri ertelenen uçuşun iptal edildiği duyurulunca yolcuların cinleri başına toplandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki fiil de kalıbın aynı anlamını verir; üşüşmek biçimi bir varyanttır. Üşüşmek, kalabalık bir topluluğun bir yere doluşmasını anlattığı için görüntüyü daha canlı kılabilir. Hangisi seçilse de anlatılan öfkelenmektir.
Cinleri ayağa kalkmak sinirlenmeyi, cinleri başına toplanmak öfkelenmeyi anlatır; iki tanım birbirine çok yakındır. Görüntüler ise ayrıdır: birinde cinler yerinden doğrulur, ötekinde başın çevresinde birikir. Ani bir sinirlenme de, birikerek gelen bir öfke de iki kalıpla anlatılabilir.
Atasözüne göre yumuşak huylu kimseler öfkelendiklerinde aşırı davranışlarda bulunurlar. Sakin bilinen birinin cinleri başına toplandığında da böyle sert bir tepki görülebilir. Atasözü öfkeden sonra gelen davranışı, deyim öfkelenişi anlatır.