Anlamı
her insan veya yaratık az çok soyuna benzer.
Detaylı Açıklama
Cins cinse çeker atasözü, her insanın ya da yaratığın az çok soyuna benzediğini söyler. Benzerlik yüzde, huyda, yetenekte ya da davranışta görülebilir. Az çok sözü, benzerliğin tam olmadığını, ama yok sayılamayacağını gösterir. Atasözü insanlar kadar hayvanlar için de söylenir: soylu bir atın yavrusu, iyi bir av köpeğinin eniği. Benzenen özellik beğenilen bir yetenek de olabilir, hoş karşılanmayan bir huy da; konuşanın tonu buna göre değişir. Atasözü bir çocuğun ana babasından ya da daha uzak bir atasından aldığı izleri yorumlarken söylenebilir. Atasözü bir gözlemi bildirir; benzerliğin nasıl ortaya çıktığını açıklamaz. Konuşan bu sözü bir benzerliği fark ettiği anda, kısa bir yorum olarak söyleyebilir. Çekmek fiili burada birine benzemeyi anlatır; cins sözü ise soy anlamındadır.
Örnek Cümleler
- Dedesi gibi tahtaya meraklı olan torun daha on yaşında kendi sandalyesini yaptı; cins cinse çeker.
- Av köpeğinin yavrusu daha üç aylıkken bahçede tavşan izi sürmeye başladı; cins cinse çeker.
- Annesi gibi alıngan olan Merve en küçük şakaya bile küsüp odasına kapanıyor; cins cinse çeker.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Az çok, benzerliğin bir ölçüde var olduğunu, ama tam bir kopya olmadığını anlatır. Çocuk babasının yalnız bir huyunu, bir yavru annesinin yalnız bir yeteneğini almış olabilir. Atasözü böylece benzerliği abartmadan bildirir.
Öteki atasözünde oğlan çocuğunun yüzü de huyu da dayısına, kız çocuğununki ise halasına benzer. Cins cinse çeker benzerliği genel bir soy bağıyla anlatır. Dayı ve hala sözü ise bu bağı belli akrabalara yöneltir.
Söylenmez; tanım benzerliğin iyi mi kötü mü olduğunu belirtmez. Annesinin alınganlığını alan bir kız da, dedesinin el becerisini alan bir torun da aynı sözle anılabilir. Konuşanın sesindeki gurur ya da sitem, benzerliğe nasıl baktığını ele verir.