Anlamı
çırak olarak çalışması için bir iş yerine göndermek:
'Bu çocuğu sekiz yaşındayken, araba boyacısına çırak vermişler.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Çırak vermek, birini çırak olarak çalışması için bir iş yerine göndermektir. Gönderen bir aile, bir anne baba, bir vasi ya da bir yakın olabilir; gönderilen bir çocuk ya da bir genç olabilir. Kimin yanına verildiği yönelme ekiyle belirtilir: terziye, berbere, demirciye çırak vermek. Aile bunu bir meslek kazandırmak, bir geçim yolu bulmak ya da çocuğu boş bırakmamak için yapabilir. Çırak verilen kişinin sonra usta olup olmadığını kalıp söylemez; yalnız gönderilişi anlatır. Kalıp bir hayat öyküsünde, bir anıda ya da bir ailenin geçim sıkıntısını anlatan cümlede geçebilir. Çırağın kaç yaşında verildiği de cümlede anılabilir: on yaşında çırak verilmişti. Edilgen biçimiyle, kimin verdiği söylenmeden de kurulur.
Örnek Cümleler
- Babası ölünce okulu bırakmak zorunda kalan Hüseyin'i annesi, mahalledeki saatçiye çırak verdi.
- Yaz tatilinde sokakta boş gezmesin diye oğullarını marangoza çırak veren aile, onun ilk yaptığı tabureyi yıllarca sakladı.
- Dedem, on iki yaşındayken köyden şehre getirilip bir kunduracıya çırak verildiğini anlatırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta çocuk bir araba boyacısına çırak verilmiştir: bu çocuğu sekiz yaşındayken, araba boyacısına çırak vermişler. Vermişler sözü, işi yapanları adıyla anmadan bırakır. Cümleden çocuğun bu işe çok küçük yaşta başladığı anlaşılır.
Bu atasözü, yetenekli bir çırağın ustasından daha usta olabileceğini söyler. Çırak verilen bir çocuk da bir gün yanında yetiştiği ustayı aşabilir. Atasözü çıraklığın varabileceği yeri, deyim ise o yolun başlangıcını anlatır.
Kalıbın tanımı bir iş yerini anar: çırak, ustanın dükkânında ya da atölyesinde çalışarak yetişir. Bir okula yazdırılan öğrenci için ise okula vermek, okula yazdırmak gibi sözler kurulur. Çırak vermekte öğrenme, işin kendisi içinde yürür.