Anlamı
1) büyütülmek, bakılmak:
'Çocuklar Nimet Hanım adında bir kadının elinde büyüdüler.' -R. N. Güntekin. 2) eğitilmek, bilgi, görgü ve terbiye sahibi olmak, yetiştirilmek:
'Üstadım, ben sizin elinizde büyüdüm, sizden feyzaldım.' -F. F. Tülbentçi.
Detaylı Açıklama
Elinde büyümek iki anlamda kullanılır. Birincisi büyütülmek, bakılmaktır: bir çocuk annesinin, bir akrabasının ya da bir bakıcının elinde büyür. İkincisi eğitilmek, bilgi, görgü ve terbiye sahibi olmak, yetiştirilmektir: bir çırak ustasının, bir öğrenci hocasının elinde büyür. İlki bedenin bakımını, ikincisi kişiliğin ve bilginin yetişmesini öne çıkarır. Büyütenin adı tamlayan ekiyle gelir: teyzesinin elinde büyüdü. Kalıp bir minnetin, bir bağlılığın ya da bir övgünün dile getirilmesinde kullanılabilir: ben sizin elinizde büyüdüm. El burada bakan, besleyen ve öğreten eldir. Kalıp bir ailenin, bir ustalık geleneğinin ya da bir okulun hikâyesini anlatırken geçebilir. Hangi anlamın kastedildiği, bağlamda bir bakımın mı, yoksa bir eğitimin mi anlatıldığından anlaşılır; aynı kişi ikisini birden de vermiş olabilir.
Örnek Cümleler
- Annesi erken ölen Ali, köydeki teyzesinin elinde büyüdü ve onu hep ikinci annesi bildi.
- Ünlü bir aşçının elinde büyüyen çırak, yıllar sonra kendi lokantasını açıp ustasının tariflerini yaşattı.
- Ailesi yurt dışında çalışan ikizler, yaşlı bir bakıcının elinde büyüdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Çocuklar Nimet Hanım adında bir kadının elinde büyüdüler. Burada kalıp birinci anlamda, büyütülmek, bakılmak anlamındadır. Çocuklara bakan kadın cümlede adıyla anılır; ailenin bir üyesi mi, dışarıdan biri mi olduğu söylenmez. Bakımın emeği ona yüklenir.
Cümle şöyledir: Üstadım, ben sizin elinizde büyüdüm, sizden feyzaldım. Burada kalıp ikinci anlamda, eğitilmek, yetiştirilmek anlamındadır. Feyzaldım sözü bu yetişmenin bir bilgi ve görgü kazanımı olduğunu açıkça gösterir.
Atasözüne göre bir çocuğu, bir işçiyi yetiştiren her bakımdan çok yorulur, yıpranır. Kalıp yetişeni, atasözü yetiştireni öne çıkarır. Birinin elinde büyüyen kişinin arkasında, görünmese de bu uzun yorgunluk vardır.