Anlamı
yapışkan ve acı.
Detaylı Açıklama
Çiriş gibi benzetmesi, hem yapışkan hem acı olan bir şeyi anlatır. İki nitelik birlikte anılır: dokunulduğunda yapışan, tadıldığında acı gelen bir şey. Söz bir yiyeceği, bir ilacı, bir şurubu, yabani bir meyvenin özünü ya da yanmış bir tatlının tortusunu betimlerken kullanılabilir. Benzetme bir şikâyet taşır; konuşan bu tadı ve dokuyu beğenmemiştir. Kalıp çiriş gibi bir şurup, çiriş gibi olmak, çiriş gibi kalmak biçimlerinde kurulabilir. Söz bir mutfakta, bir eczanede ya da bir yemek sofrasında duyulabilir. Konuşan bunu kendi ağzında kalan tadı anlatırken de söyleyebilir. Benzetmenin konusu bir maddedir; bir kişinin huyunu anlatan sırnaşıklık benzetmelerinden bu yönüyle ayrılır. Benzetme bir adın önünde de kullanılabilir: çiriş gibi bir macun.
Örnek Cümleler
- Eczacının hazırladığı öksürük şurubu çiriş gibiydi; boğazına yapışan acı tadı yüzünden çocuk bir kaşığını zor yuttu.
- Ormandan topladıkları yabani meyvenin özü çiriş gibiydi; parmaklarına yapışıyor, dillerinde acı bir tat bırakıyordu.
- Yanmış karamelin tenceredeki tortusu çiriş gibi kalmıştı; kaşıkla kazıyınca acı kokusu mutfağı sardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çiriş, çiriş otunun kökünden elde edilen ve yapıştırıcı olarak kullanılan bir maddedir. Benzetme bu maddenin yapışkanlığını ve tadının acılığını birlikte alır. Böylece hem ele hem dile hoş gelmeyen bir şey tek sözle anlatılır.
Tutkal gibi bir kişiyi niteler: sırnaşık ve yapışkan biri. Çiriş gibi ise bir maddeyi betimler ve yapışkanlığa acılığı da ekler. Biri insanın davranışına, öteki bir şeyin dokusuna ve tadına bakar.
Bu kalıp, ağzın kuruyup acılaşmasını anlatır ve görüntüsünü yine çirişten alır. Ağız, içinde çiriş bulunan bir çanağa benzetilir. Çiriş gibi ise bu acılık ve yapışkanlık duygusunu ağızdan çok bir maddeye yükler.