Anlamı
1) cirit oyununu oynamak:
'Bu dallardan kendimize atlar yapar, cirit oynar, yarışa çıkardık.' -Ö. Seyfettin. 2) istediği biçimde, keyfince davranmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, gerçek anlamında ata binilerek oynanan geleneksel cirit oyununu oynamak için kullanılır. Mecaz anlamında ise bir alanda istediği gibi davranmak, ortalıkta serbestçe dolaşmak ya da kontrolsüz biçimde hareket etmek demektir. Bu ikinci kullanım bugün daha yaygındır. Özellikle birinin meydanı boş bulup rahatça at koşturduğu, sınır tanımadığı durumlar için çok uygundur. Deyimin gücü, hareket serbestliğini oyundaki çeviklik ve gösteri hissiyle birleştirmesinden gelir. Böylece sıradan dolaşmak değil, özgürce hükmetmek gibi bir ton doğar. Alanın denetimsiz kalması ve birilerinin bunu fırsata çevirmesi bu sözün en güçlü yanıdır. Böylece serbest hareket ile taşkınlık aynı cümlede birleşir. Bu yüzden kalabalık ortamlarda başına buyruk davranan kişiler için de sık kullanılır.
Örnek Cümleler
- İş arkadaşı olan biteni "cirit oynamak" sözleriyle özetledi.
- Öğretmen bu durumu "cirit oynamak" ifadesiyle anlattı.
- Gece sokaklar boşalınca hırsızlar mahallede cirit oynamaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü serbest hareket etmeyi, oyun alanındaki çeviklik ve hâkimiyet duygusuyla anlatır. Bu da sözü hareketli kılar.
Denetimsizlik, boş alan bulma, rahatça hareket etme ve sınır tanımama bağlamlarında mecaz anlamı daha sık duyulur.
At, oyun ve geleneksel spor varsa gerçek anlam öne çıkar. Serbest davranma ve meydanı boş bulma varsa mecaz anlam ağır basar.