Anlamı
1) cirit oyununda hedef olmaktan kurtulmak için eyer üzerinde sağa sola eğilmek; 2) saldırıları boşa çıkaracak önlemler almak.
Detaylı Açıklama
Eyer boşaltmak iki anlamda kullanılır. Birincisi, cirit oyununda hedef olmaktan kurtulmak için eyer üzerinde sağa sola eğilmektir. İkincisi, saldırıları boşa çıkaracak önlemler almaktır. Cirit, atlıların birbirine değnek attığı bir oyundur; atlı, gelen değneği eyerin üstünde eğilerek boşa çıkarır. Eğilme hareketi atı durdurmadan, binicinin dengesini koruyarak yapılır. Eyer boşaltmak, binicinin eyerden bir an kaymasıyla eyerin boş kalmış gibi görünmesini düşündürür. İkinci anlam bu oyun hareketini başka alanlara taşır: bir tartışmada, bir rekabette ya da bir davada gelen saldırıyı karşılamaya. İlk anlam bir cirit karşılaşmasının anlatımında, ikinci anlam bir siyaset ya da iş haberinde geçebilir. Öznesi saldırının yöneldiği taraftır; saldırının kimden geldiği cümlede belirtilebilir, bağlamdan da anlaşılabilir.
Örnek Cümleler
- Cirit meydanında üstüne gelen değneği gören genç atlı, eyer boşaltıp atın yanına doğru eğildi; değnek başının üstünden geçti.
- Rakip şirketin açacağı davayı önceden sezen yönetim, bütün sözleşmeleri gözden geçirip eyer boşalttı.
- Seçim tartışmasında kendisine yöneltilecek soruları tahmin eden aday, belgelerini önceden hazırlayarak eyer boşalttı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gardını almanın ilk anlamı savunma durumuna geçmek, ikinci anlamı önceden önlemini almaktır. Bu ikinci anlam, saldırıya karşı hazırlıklı olmayı anlatan eyer boşaltma kalıbına yakındır. Biri savunma duruşunu, öteki atlının eğilişini görüntü olarak kullanır.
Tedbir almak, önlem almak ya da hazırlanmaktır; deyim bir önlemin türünü belirtmez. Eyer boşaltmanın ikinci anlamındaki önlem ise saldırılara karşıdır ve onları boşa çıkarmayı amaçlar. Biri genel bir hazırlığı, öteki bir saldırıya karşı alınan savunmayı anlatır.
Atasözü, at da kişi de hep tehlike içindeymiş gibi uyanık olması gerektiğini söyler. Cirit oyununda eyer boşaltan atlı da gelen değneği görecek kadar uyanıktır. Atasözü uyanıklığı bir öğüt olarak verir; kalıp bu uyanıklığın sonucu olan hareketi anlatır.