Anlamı
bilmediği, aklının ermediği, yetkisi dışındaki bir işe karışmak:
'Politika üstüne fikir yürütmek, çizmeyi aşmaktı.' -E. Atasü.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin bilgisi, yetkisi ya da görgüsünün ötesindeki bir işe karışmasını anlatır. Anlam bakımından çizmeden yukarı çıkmak ile yakındır; ikisinde de sınırı aşma ve kendine düşmeyen alana girme eleştirisi vardır. Deyimin gücü, bir sınır ihlalini giyim benzetmesi üzerinden canlılaştırmasından gelir. İnsan ayağını olduğundan daha büyük bir yere uzatmıştır. Bu yüzden söz hem alaycı hem uyarıcıdır. Uzmanlık ve ölçü fikri burada belirgindir. Deyim, kendini olduğundan fazla yetkili görmenin komik ve rahatsız edici yanını birlikte taşır. Bu nedenle haddini bilme vurgusunun en canlı halk ifadelerinden biridir. Söz, aşırılığın yalnız yanlış değil, biraz da gülünç durduğunu sezdirerek etkisini artırır. Bu yüzden özellikle ukala ve sınır tanımaz tavırları eleştirirken çok yerinde duyulur.
Örnek Cümleler
- Olanları görünce resmen çizmeyi aştı, ne yapsın.
- Haberi duyunca herkes çizmeyi aştı.
- O kadar zorlandı ki sonunda çizmeyi aştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü insanın bilgi ve yetkisi kadar konuşması gerektiği düşüncesini savunur. Sınır ihlali eleştirilir. Uzmanlık ve ölçü fikri burada belirgindir.
Anlamca çok yakındır; çizmeyi aşmak bazen daha yaygın ve doğrudan haddini bilmemek tonu taşır. Anlam bakımından çizmeden yukarı çıkmak ile yakındır; ikisinde de sınırı aşma ve kendine düşmeyen alana girme eleştirisi vardır.
Uzmanlık tartışmaları, yetki alanı ihlalleri ve kendini gereğinden fazla öne çıkaran kişiler için sık kullanılır.