Anlamı
yönetimi altında bulunan kimselere sık sık müdahale edenler bekledikleri verimi alamadıkları gibi onları da arsız ederler; yiyecek ve para bakımından da sıkıntıya düşürenler onları hırsızlığa itmiş olurlar.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insan eğitiminde hem aşırı baskının hem de aşırı yoksun bırakmanın zararlı sonuçlar doğuracağını anlatır. Birine durmadan çıkışmak, karışmak ve üstüne gitmek onu arsızlaştırabilir; temel ihtiyaçlarını karşılamadan, sıkıntı içinde bırakmak ise yanlış yollara itebilir. Söz bu yönüyle dengeli yönetim anlayışı taşır. İnsan yalnız yasakla düzelmez, yalnız sertlikle de yetişmez. Açlık ve baskı kötü davranış üretir. Atasözü tam da bu yüzden ölçülü terbiyeyi, adil davranmayı ve insanı şartlarıyla birlikte düşünmeyi öğütler. Böylece davranışın yalnız iradeden değil, şartlardan da etkilendiğini kabul eden olgun bir bakış sunar. İnsan yönetimine dair bu gerçekçilik, atasözünü yalnız aile içinde değil, her tür terbiyede ve yöneticilikte geçerli kılar.
Örnek Cümleler
- Usta çırağa sert çıkınca dedesi araya girdi: çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.
- Çocuk terbiyesinde bir yandan baskı kurup öte yandan mahrum bırakırsan sonuç değişmez; çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.
- Mahallenin yaşlısı genç babayı uyardı: çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Aşırı baskıdan ve yoksun bırakmaktan kaçınan, dengeli ve adil bir eğitim anlayışını savunur. Atasözü tam da bu yüzden ölçülü terbiyeyi, adil davranmayı ve insanı şartlarıyla birlikte düşünmeyi öğütler.
Çünkü hem sürekli azarlamanın hem temel ihtiyacı karşılamamanın kişiyi bozabileceğini birlikte göstermek ister. Bu atasözü, insan eğitiminde hem aşırı baskının hem de aşırı yoksun bırakmanın zararlı sonuçlar doğuracağını anlatır.
Çocuk eğitiminde, çalışan yönetiminde ve güç ilişkilerinin olduğu her yerde kullanılabilir. Birine durmadan çıkışmak, karışmak ve üstüne gitmek onu arsızlaştırabilir; temel ihtiyaçlarını karşılamadan, sıkıntı içinde bırakmak ise yanlış yollara itebilir.