Anlamı
yönetimi altında bulunan kimselere sık sık müdahale edenler bekledikleri verimi alamadıkları gibi onları da arsız ederler; yiyecek ve para bakımından da sıkıntıya düşürenler onları hırsızlığa itmiş olurlar.
Detaylı Açıklama
Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin atasözü, yönetimi altındaki kişilere sık sık karışanların bekledikleri verimi alamadığını ve onları arsız ettiğini söyler. İkinci yarı yiyecek ve para bakımından sıkıntıya düşürülen kişilerin hırsızlığa itildiğini anlatır. Öğüt bir ana babaya, bir patrona, bir ustaya ya da bir yöneticiye seslenir. Sürekli azarlanan, her işine karışılan kişi sözlere aldırmaz olur ve beklenen işi de ortaya koymaz. Hakkı verilmeyen, aç bırakılan kişi de ihtiyacını gizlice karşılamaya kalkar ve el altından bir şeyler almaya başlar. İki yarı aynı kuruluşla ilerler: önce yapılan yanlış, ardından onun doğurduğu kötü huy gelir. Söz sorumluluğu kötü huyu edinen kişiden çok, onu bu duruma iten yönetene yükler.
Örnek Cümleler
- İşçilerine her saat bir kusur bulup bağıran ustabaşının sözünü artık kimse dinlemiyordu; çok söyleme arsız edersin.
- Çırağına aylardır harçlık vermeyen esnaf, kasadan para eksildiğini fark edince, aç bırakma hırsız edersin sözünü hatırladı.
- Oğlunu her konuda azarlayan babaya komşusu, çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin diye öğüt verdi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Arsız olan kişi utanma duygusunu yitirmiş, kendisine söylenene aldırmaz olmuştur. Sürekli azarlanan biri zamanla sözlerden hiç etkilenmez hâle gelir. Atasözü bu duyarsızlığın sebebini sık sık karışan yönetende bulur.
Sözlük bu iki atasözünü aynı tanımla verir: yönetimi altındakilere sık sık karışmak onları arsız eder, sıkıntıya düşürmek hırsızlığa iter. Çok söyleme ile başlayan biçim, karışmayı sözle yapılan bir şey olarak anar. İki söz birbirinin yerine kullanılabilir.
Atasözü, korunan kişinin sürekli acınmasına izin verilirse arsız olacağını, emeğinin karşılığını alamayanın da hırsız olacağını söyler. Arsızlığın sebebi orada acındırmak, burada çok söylemektir. Hırsızlığın sebebi ise iki sözde de ihtiyacın karşılanmamasıdır.