Anlamı
koruduğunuz kimsenin sürekli acınmasına izin verirseniz arsız olur, emeğinin karşılığını tam olarak vermediğiniz kişi de hırsız olur.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insan ilişkilerinde dengenin bozulmasının iki farklı kötü sonuç doğurabileceğini anlatır. Bir kimseyi sürekli acındırıp her hatasını hoş görürseniz arsızlaşabilir; emeğinin karşılığını vermez, onu aç ve yoksun bırakırsanız da hırsızlığa ya da kötü yollara sapabilir. Yanı aşırı gevşeklik de aşırı yoksun bırakma da insanı bozar. Atasözü özellikle çocuk terbiyesi, işçi-işveren ilişkisi, yardım ve disiplin dengesi gibi alanlarda çok güçlü bir uyarıdır. Halk bilgeliği burada ne kör merhameti ne de adaletsiz sertliği onaylar. İnsan hem sınır hem hakkaniyet ister. Sadece acımaya dayalı koruma kişiyi sorumsuzlaştırabilir; buna karşılık temel ihtiyacı görmezden gelmek de onu suça itebilir. Bu yüzden atasözü, ölçülü yönetimin ve doğru denetimin önemini vurgular. İyi niyet tek başına yetmez; yerinde davranmak gerekir. Sevgiyle sınırı, merhametle adaleti birlikte kuramayan ilişkiler sonunda bozulur. İnsan doğasını tanıyan dengeli bir toplumsal öğüttür.
Örnek Cümleler
- Çocuğu sürekli kayırırsan olmaz, acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız olur derler.
- İşçiye hakkını vermezsen de ölçüsüz taviz verirsen de sorun çıkar; acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız olur.
- Terbiyede denge şarttır; acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız olur sözü boşuna söylenmez.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsan ilişkilerinde ne aşırı gevşekliği ne de haksız yoksun bırakmayı doğru bulur; merhamet ile adalet arasındaki dengeyi savunur.
Çocuk eğitimi, iş ilişkileri, sosyal yardım, disiplin kurma ve emek karşılığını verme meselelerinde sık kullanılır.
Bir kişiyi ya gereğinden fazla şımartmanın ya da temel ihtiyacını ihmal etmenin onu bozabileceği uyarısını yapar.