Deyim

Çöle Dönmek Ne Demek?

Anlamı

harap olmak, bozulmak.

Detaylı Açıklama

Çöle dönmek, harap olmak, bozulmak anlamına gelir. Kalıbın öznesi bir yerdir: bir bahçe, bir tarla, bir mahalle, bir kent ya da bir orman. Yer eski düzenini yitirir; ağacı, ekini, evi ya da insanı eksilir, geriye kuru ve boş bir görünüm kalır. Bunun sebebi bir kuraklık, bir yangın, bir savaş, bir göç ya da yıllarca süren bir bakımsızlık olabilir. Kalıp sebebi söylemez; yalnız yerin uğradığı yıkımı anlatır. Söz bir haberde, bir anı anlatısında ya da bir yakınmada geçebilir: köyümüz göçten sonra çöle döndü. Benzetme yerin eski hâli ile yeni hâli arasındaki farkı büyütür. Konuşan kendi gözüyle gördüğü bir değişimi bu sözle acı acı dile getirebilir.

Örnek Cümleler

  1. Dedemin bakımını yaptığı meyve bahçesi, kimse sulamayınca birkaç yaz içinde çöle döndü.
  2. Orman yangınından sonra yeşil yamaçlar çöle dönmüş, köylüler kömürleşmiş ağaçların arasında yürüyordu.
  3. Fabrikanın kapanmasıyla gençler göç edince bir zamanlar kalabalık olan kasaba çarşısı çöle döndü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çöl, kuru, bitkisiz ve ıssız bir yerdir. Yeşil, canlı ya da kalabalık bir yerin bu görüntüye bürünmesi uğradığı yıkımı somutlaştırır. Kalıp bu benzetmeyle harap olmanın derecesini anlatır.

Sözlükteki tanım öznenin ne olduğunu belirtmez; örnekler bir yerin harap olmasını gösterir. Kişinin içi ya da hayatı için mecaz bir kullanım düşünülebilir, ama sözlük böyle bir anlam vermez. Bu yüzden örnekler yerlerle sınırlı tutulmuştur.

Atasözü, bakılıp onarılan şeylerden yararlanılacağını, bakımsız bırakılanlardan yarar elde edilemeyeceğini söyler. Bakımsız kalan bir bahçe de zamanla çöle dönebilir. Atasözü bir öğüt verir, deyim ise ortaya çıkan yıkımı adlandırır.