Anlamı
ıssızlaşmak, tenhalaşmak:
'Yavru gitmiş, ıssız kalmış otağı.' -Bayburtlu Zihni.
Detaylı Açıklama
Issız kalmak deyimi, bir yerin insanlardan uzaklaşıp tenhalaşması, hareketini yitirmesi ve sessizleşmesi anlamında kullanılır. Bazen bir evin, sokağın, köyün ya da konağın boşalmasını; bazen de sevilen birinin gidişiyle bir ortamın ruhen eksilmesini anlatır. Bu yüzden söz yalnız fiziksel tenhalık değil, duygusal bir boşluk da taşır. İçinde sessizlik, terk edilmişlik ve zamanın ağırlaşması hissi vardır. Anlatım, mekânın havasını hemen değiştirir. İnsan sesinin çekilmesiyle oluşan boşluk, deyimin duygusal etkisini büyütür. Sözün gücü, sessizliği neredeyse elle tutulur hâle getirmesindedir. Mekânın yalnızlaşması ile insanın iç boşluğu burada birbirine yaklaşır. Kısacası ıssız kalmak, insan çekilince geride kalan sessizliği ve boşluğu güçlü biçimde duyuran etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Yazlıkçılar gidince bütün sahil birden ıssız kaldı, kuş bile uçmuyordu.
- Çocuklar büyüyüp ayrılınca ev ıssız kaldı, anne bu sessizliğe bir türlü alışamadı.
- Akşam ezanından sonra çarşı ıssız kalıyordu, ürkütücü bir sessizlik çöküyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğunlukla mekân için kullanılır, ama dolaylı olarak o mekândaki duygusal eksilmeyi de anlatır. Bu yüzden insan ayrılığıyla bağlantılı çağrışımı oldukça güçlüdür ve kolayca hüzne açılır.
Sessizlik, eksiklik ve terk edilmişlik duygusu öne çıkar. Kalabalığın çekilmesiyle ortaya çıkan boşluk, deyimin duygusal yükünü belirler ve ortamı daha çok ağırlaştırır derinden içeride insanda.
Çünkü tek bir sözle hem görüntüyü hem de o görüntünün insanda bıraktığı ruh hâlini kurabilir. Böylece ortamın değişen havası hemen hissedilir ve sahne daha da somutlaşır.