Anlamı
başkalarının pohpohlamalarına kananlar mallarından ve canlarından olurlar.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanların pohpohlanarak kolayca suistimal edilebileceğini anlatır. Birine 'cömert' denirse malını, 'yiğit' denirse canını ortaya koymaya zorlanabileceği söylenir. Buradaki temel fikir, övgünün her zaman masum olmadığıdır. Bazen insanlar, birini istediği davranışa yöneltmek için onun gururuna oynar. Atasözü bu psikolojik oyunu çok net biçimde gösterir. Hem insan doğasına hem de toplumsal ilişkilere dair sert bir gözlemdir. İltifatın ardındaki çıkar hesabını görünür kıldığı için hâlâ güçlüdür. Bu yüzden birini gazlayarak borca sokan, riske atan ya da gereksiz fedakarlığa iten durumlarda çok yerinde kullanılır. Söz, kulağa hoş gelen övgünün arkasında çoğu zaman başkasının hesabı olabileceğini hatırlatır. İnsanın zaafının bazen tam da övülmekten hoşlanması olduğunu sert ama gerçekçi biçimde söyler.
Örnek Cümleler
- Biraz övdüler diye hemen bütün yükü sırtlanma; cömert derler maldan ederler, yiğit derler candan ederler.
- Onu kahraman diye öne sürmeye çalıştıklarında dedesi hemen 'cömert derler maldan ederler, yiğit derler candan ederler' dedi.
- İşin sonunda yük yine ona kalınca bu atasözünün ne kadar doğru olduğunu anladı: cömert derler maldan ederler, yiğit derler candan ederler.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl uyarı, her övgünün samimi olmadığı ve kimi iltifatların çıkar amacıyla yapıldığıdır. İnsan gururuna dokunularak yönlendirilebilir.
Çünkü insanlar hâlâ övülerek ikna edilebilir ve sorumluluk üstlenmeye yöneltilebilir. Atasözü bu değişmeyen ilişki biçimini yakalar.
Birine gaz verilip masrafa, riske ya da aşırı fedakârlığa sürüklendiği durumlarda çok yerinde kullanılabilir. Bu yüzden birini gazlayarak borca sokan, riske atan ya da gereksiz fedakarlığa iten durumlarda çok yerinde kullanılır.