Anlamı
1) cömertin de cimrinin de sarıldığı kefen aynıdır; 2) cimri, ucuz diye her şeyin kötüsünü alır, bunlar işe yaramadıklarından veya çarçabuk bozulduklarından yenilerini almak zorunda kalır ve birkaç kez para harcar; cömert ise bir kez çok para verip her şeyin iyisini alır. Sonuç olarak cimri de, cömert de aynı parayı harcamış olur.
Detaylı Açıklama
Cömertle nekesin harcı birdir atasözü iki anlamda kullanılır. Birincisi, cömertin de cimrinin de sarıldığı kefenin aynı olduğudur: ölüm ikisini eşitler. İkincisi bir harcama hesabıdır. Cimri ucuz diye her şeyin kötüsünü alır; aldıkları işe yaramaz ya da çarçabuk bozulur, yenilerini almak zorunda kalır ve birkaç kez para harcar. Cömert ise bir kez çok para verip iyisini alır. Sonuçta ikisi de aynı parayı harcamış olur. Nekes, eli sıkı, cimri kişidir; harç da harcanan para demektir. Söz bir cenazede, bir alışverişte ya da tutumluluk üzerine bir sohbette söylenebilir. Birinci anlam ölümü, ikinci anlam gündelik bir hesabı konu alır; hangisinin kastedildiğini konuşmanın ortamı gösterir. Sözün nekesle cömerdin harcı birdir biçimi de vardır.
Örnek Cümleler
- Ömrü boyunca kimseye bir kuruş vermeyen tüccar ile hayırsever komşusu aynı hafta toprağa verilince imam, cömertle nekesin harcı birdir dedi.
- Ucuz diye aldığı ayakkabıyı bir kışta üç kez değiştiren Sami, pahalısını bir kez alan kardeşi kadar para harcamıştı; cömertle nekesin harcı birdir.
- Her yıl en ucuz çatı malzemesini seçip yeniden onarım yaptıran apartman yöneticisine bir sakin, cömertle nekesin harcı birdir diye çıkıştı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Harç sözcüğü burada da harcanan para, gider anlamındadır; kefen anlamına gelmez. Birinci anlamda söz bu gideri ölüme bağlar: cömert de cimri de aynı kefene sarılır. Biriktirilen mal ya da dağıtılan servet bu sonu değiştirmez; söz ölümün eşitleyici yanını hatırlatır.
Atasözü, ucuz malın çabuk eskiyip pahalıya alınmış gibi olacağını söyler. Cömertle nekesin harcı birdir de ikinci anlamında cimrinin ucuza aldıklarını yenilemek zorunda kaldığını anlatır. Bu atasözü ise hesabı cömert ile cimriyi karşılaştırarak kurar.
Kefenin cebi yok, ölürken mal ya da para götürülemeyeceğini söyler. Cömertle nekesin harcı birdir de birinci anlamında cimrinin biriktirdiğinin kefene girmediğini düşündürür. Biri malın geride kalışına, öteki iki insanın aynı sona varışına bakar.