Anlamı
1) cömertin de cimrinin de sarıldığı kefen aynıdır; 2) cimri, ucuz diye her şeyin kötüsünü alır, bunlar işe yaramadıklarından veya çarçabuk bozulduklarından yenilerini almak zorunda kalır ve birkaç kez para harcar; cömert ise bir kez çok para verip her şeyin iyisini alır. Sonuç olarak cimri de, cömert de aynı parayı harcamış olur.
Detaylı Açıklama
Nekesle cömerdin harcı birdir atasözü, görünüşte birbirine tamamen zıt iki yaşam tarzının uzun vadede aynı maddi sonuca varabildiğini anlatır. Nekes yani cimri, masraf etmemek için sürekli en ucuzunu alır; ucuzun kısa ömürlü ya da kalitesiz çıkması yüzünden aynı eşyayı tekrar tekrar satın almak zorunda kalır ve farkında olmadan çok harcar. Cömert ise bir kez para verir, kaliteliyi seçer ve uzun süre kullanır. İkinci ve genel anlamda ise atasözü, cimrinin de cömertin de ölüm karşısında eşit olduğunu, hiç kimsenin biriktirdiğini yanına alamayacağını hatırlatır. Bu yönüyle ekonomik bir ders ile felsefi bir uyarıyı bir arada taşır. Bu yüzden söz hem ticari hayata yön gösteren pratik bir akıl hem de varlık karşısında insanı dengeye davet eden bir hatırlatma içerir.
Nekesle Cömerdin Harcı Birdir Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Babam ucuza alıp ucuza atan komşumuza bakıp 'nekesle cömerdin harcı birdir' diye söylenirdi.
- Onca yıl bozulan ucuz beyaz eşyaları sayınca nekesle cömerdin harcı birdir sözünün ne kadar doğru olduğunu anladık.
- Kefenin cebi olmadığını anlatırken dedem hep 'nekesle cömerdin harcı birdir' atasözüne başvururdu.
Kökeni ve Hikayesi
Atasözü, halk biriktirme deneyiminden doğmuş ve kefen-kalite gözlemiyle iki anlam katmanı kazanmıştır; cimrinin tekrar tekrar harcaması ile ölüm karşısında eşitlik düşüncesi birleşmiştir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ucuz almakla tasarruf etmenin her zaman aynı şey olmadığını öğretir. Düşük kaliteli bir ürün kısa sürede yıpranır, tekrar tekrar yenilenir ve sonuçta kaliteli alana göre toplam harcama artar. Bu yönüyle atasözü, akıllı tüketimde fiyatın değil değer karşılaştırmasının esas olduğunu vurgular ve günümüz tüketim kültürüne hâlâ yön gösterir.
Cömertle cimrinin sonuçta aynı kefene sarıldığını söyleyerek mal biriktirmenin ölümle birlikte anlamını yitirdiğini hatırlatır. Cimrilik insanı maldan da hayattan da yoksun bırakırken cömertlik gönül zenginliği sağlar. Bu yönüyle atasözü, dünya malına bağlanmamayı, hayatın geçiciliğini ve insanın değerinin biriktirdikleriyle ölçülemeyeceğini öğütler.
Nekes, Farsça kökenli bir kelimedir ve cimri, eli sıkı, vermeye yanaşmayan kişi anlamına gelir. Eski Osmanlı edebiyatında ve halk dilinde sıkça geçer; bugün gündelik konuşmada yerini büyük ölçüde cimri ya da pinti almıştır. Atasözünde hem ses uyumu hem de anlamın eski kullanım katmanını koruması için tercih edilmiştir.