Anlamı
çocuk oyunlarında ebeyi yanıltmak.
Detaylı Açıklama
Çömlek patlatmak, çocuk oyunlarında ebeyi yanıltmaktır. Kalıbın öznesi oyuna katılan bir çocuktur; yanıltılan ise oyunu yürüten ebedir. Çömlek patlatan oyuncu ebeyi şaşırtır, ona görünmeden ya da onu oyalayarak oyunda bir üstünlük kazanır. Bunun için çeviklik, sabır ve biraz da kurnazlık gerekir. Kalıp oyunun içinde, oyuncuların birbirine seslenmesinde de duyulur. Söz mahallede oynanan bir oyunu anlatan bir anıda, bir çocuk kitabında ya da bir oyun sırasında duyulabilir. Yanıltılan ebe kimi zaman bir tur daha ebe kalır. Oyunun kuralları mahalleden mahalleye değişebilir; kalıp yalnız ebenin yanıltılmasını anlatır. Söz yetişkinlerin çocukluk anılarında da geçer: biz o sokakta çok çömlek patlatırdık. Ebeyi yanıltan çocuk arkadaşlarının alkışını toplayabilir.
Örnek Cümleler
- Mahallenin en küçüğü Cem, saklambaçta ebeyi yanıltıp çömlek patlatınca bütün çocuklar sevinçle bağırdı.
- Dedem, köydeki çocukluk yıllarında ebeyi şaşırtıp çömlek patlatmakta kimsenin eline su dökemediğini anlatırdı.
- Saklambaçta montunu arkadaşıyla değişip ebenin yanlış kişinin adını söylemesini sağlayan Elif, çömlek patlatıp teneffüsün yıldızı oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuk oyunlarında ebe, ötekileri arayan, kovalayan ya da yakalamaya çalışan oyuncudur. Oyunun yükü onun üzerindedir; ötekiler ondan kaçar ya da saklanır. Çömlek patlatmak bu oyuncuyu yanıltmayı anlatır.
Sayım suyum yok, çocuk oyunlarında kısa bir süre için oyun dışı kalındığını bildiren bir sözdür. Çömlek patlatmak da çocuk oyunlarına özgü bir kalıptır. İkisi de çocukların oyun dilinden gelir; biri oyundan çıkışı, öteki ebeyi yanıltmayı anlatır.
Bu atasözü, kişinin sevdiği işi sürekli yapmaktan bıkmadığını söyler. Ebeyi yanıltmaya çalışan çocuklar da oyundan kolay kolay ayrılmaz. Atasözü bu sevgiyi genelleştirir, deyim oyunun bir anını adlandırır.