Anlamı
1) giyimi kuşamı yenilemek:
'Muharrem, çulu epey düzmüş vaziyetteydi.' -S. F. Abasıyanık. 2) maddi durumu iyileşmek:
'Aranızdan ayrılalı bir ay var mı? Belki yok bile. Çulu derhâl düzelttim.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim iki yakın anlam taşır: Birincisi insanın giyim kuşamını toparlayıp kendine daha düzgün bir görünüş vermesi, ikincisi ise maddi durumunu toparlayıp hâlini düzeltmesidir. Çul kelimesi burada yoksulluk ve eski hâli temsil eder. Çulunu düzmek, dış görünüşte ya da geçimde eski dağınıklıktan çıkmak demektir. Deyimin içinde hafif alay da bulunabilir, çünkü değişim çoğu zaman çevrenin dikkatini çeker. Yine de temelinde toparlanma ve kendini yenileme fikri vardır. Bu yüzden yalnız kıyafet değil, genel hayat düzeninin toparlanması için de mecazen kullanılabilir. Söz, dağınıklıktan düzene geçişi gündelik halk diliyle görünür kılar. Küçük ama dikkat çekici bir toparlanmanın çevrede hemen fark edilmesini de içinde barındırır.
Örnek Cümleler
- Haberi duyunca herkes çulu düzdü.
- Olanları görünce resmen çulu düzdü, ne yapsın.
- Son olaylardan sonra adam resmen çulu düzdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Biri giyim kuşamı toparlamak, diğeri ise maddi durumu ve hayat düzenini iyileştirmektir. Bu deyim iki yakın anlam taşır: Birincisi insanın giyim kuşamını toparlayıp kendine daha düzgün bir görünüş vermesi, ikincisi ise maddi durumunu toparlayıp hâlini düzeltmesidir.
Çünkü kişinin eski hâli biliniyorsa sonradan toparlanması çevrede dikkat çekici ve bazen iğneleyici biçimde konuşulur.
Yoksulluktan ya da dağınık hayattan çıkan, görünüşünü veya geçimini belirgin biçimde düzelten kişiler için kullanılır.