Deyim

Çürük (çürüğe) Çıkmak Ne Demek?

Anlamı

1) birinin sağlam olmadığı anlaşılmak; 2) ask. sağlık durumunun elverişsiz olması yüzünden askerlik ödevinden bağışlanmak.

Detaylı Açıklama

Çürük çıkmak ya da çürüğe çıkmak iki anlamda kullanılır. Birincisinde birinin sağlam olmadığı anlaşılır: sağlam sanılan biri, sınandığında öyle olmadığını gösterir. Anlaşılmak sözü, bunun bir deneme, bir olay ya da zor bir günle ortaya çıktığını sezdirir. İkinci anlam askerlikle ilgilidir: sağlık durumu elverişli olmadığı için kişi askerlik ödevinden bağışlanır. Bu karar bir sağlık muayenesinin ardından verilebilir. Birinci anlamda söz bir hayal kırıklığını ya da bir uyarıyı taşıyabilir: o ortak çürük çıktı. Çıkmak fiili burada, doğru çıkmak ya da yalan çıkmak kalıplarında olduğu gibi, sonradan ortaya çıkan bir sonucu bildirir. Askerlikten söz eden bir cümlede ikinci, bir kişinin dayanıklılığından ya da güvenilirliğinden söz eden bir cümlede birinci anlam öne çıkar.

Örnek Cümleler

  1. Herkesin güvendiği muhasebeci, ilk zorlu denetimde hesapları açıklayamayınca çürük çıktı.
  2. Kalbindeki rahatsızlık yüzünden askerlik muayenesinde çürük çıkan Murat, arkadaşları kışlaya giderken köyde kaldı.
  3. Darda kalırsam her zaman yardım edeceğine söz veren komşu, ilk kez borç istediğimde kapıyı yüzüme kapatınca çürüğe çıktı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kalıbın birinci anlamında sağlam olmamak, kişinin beklenen dayanıklılığı ya da güvenilirliği göstermemesidir. Güvenilen biri zor bir anda geri çekilir, sözünü tutmaz ya da yükü taşıyamaz. Kalıp bu durumun önceden bilinmediğini, sonradan anlaşıldığını bildirir.

İkinci anlamda kişi askerliğe uygun bulunmaz, çünkü sağlığı bu ödeve elvermez. Çürük sözcüğü burada kişinin bedenine ilişkin bir yetersizliği anlatır. Söz bir aile içinde, bir arkadaş sohbetinde ya da bir askerlik anısında geçebilir.

Bu atasözü, her işin en çürük yerinden patlak verdiğini söyler. Çürük çıkan kişi de bir işin ya da bir ilişkinin en zayıf halkası olabilir; sıkıntı geldiğinde ilk orası dayanamaz. Atasözü genel bir gözlem bildirir; deyim bir kişinin sağlam olmadığının anlaşılmasını anlatır.